Yeni tasarım ve içeriğiyle okurlarıyla buluşan Türkiye’nin en köklü inşaat dergisi olan İnşaat Dünyası dergisi, Türkiye’nin lokomotif sektörü olan inşaat ve yapı sektörünün uluslararası gelişimini ana misyonu olarak görür ve yıllardır ödün vermediği yayıncılık çizgisini sürekli geliştirerek bu misyonu gerçekleştirmeyi hedefler.

2019’UN İLK YARISINDA YABANCIYA KONUT SATIŞI 20 BİNE ULAŞTI

GYODER Gösterge Türkiye Gayrimenkul Sektörü 2019-2. Çeyrek Raporu yayımlandı. 2019’un ilk yarısında yabancıya konut satışı 20 bine ulaşırken, konut satışlarında yaşanan daralmada ipotekli konut satışlarının düşüşü etkili oldu.

GYODER Gösterge’de 2019 yılı ikinci çeyrek sonu itibarıyla, yabancıya yapılan konut satışlarının 2018 yılının aynı dönemine göre yüzde 68,86 arttığı vurgulandı. 2019 yılı ikinci çeyrek konut satışlarının, bir önceki yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 27’lik bir düşüş göstererek 249 bin 363 adet seviyesinde gerçekleştiği ifade edilen raporda; taleplerde yaşanan daralmada aynı dönemde yüzde 60,2’lik bir düşüş gösteren ipotekli satışların etkili olduğu belirtildi.

GYODER (Gayrimenkul ve Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı Derneği), dünya ve Türkiye ekonomisinden, temel makroekonomik göstergelere, sektör içi üretim rakamlarından, çeşitli istatistiklere kadar önemli bilgiler aktaran GYODER Gösterge ile gayrimenkul sektörüne ışık tutmaya devam ediyor. Temel ekonomik verilerin yanı sıra ‘Konut’, ‘Krediler’, ‘AVM’, ‘Ofis’, ‘Lojistik’, ‘Turizm’ ve ‘GYO’ gibi gayrimenkulün tüm alt segmentlerini kapsayan raporun gayrimenkul yatırım ortaklıklarının finansal değerlendirmeleri ile ilgili verileri 2019 yılı ilk çeyrek dönemi itibarıyla Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) ve Kamuyu Aydınlatma Platformu’nun (KAP) katkılarıyla zenginleştirildi. Rapora GYO’ların BIST GYO Endeks Performansı, halka açıklık oranları, piyasa ve portföy değerleri, yatırımcı sayıları, özkaynak, sermaye gelişimleri, aktif karlılıkları gibi birçok veri eklendi.

KREDİ FAİZLERİNDEKİ DÜŞÜŞ GAYRİMENKUL
SATIŞLARINI ARTIRACAK


Sektörün geleceğine dair değerlendirmelerin de yer aldığı GYODER Gösterge 2019-2. Çeyrek Raporu’nda, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu (PPK)’nun 25 Temmuz’daki toplantısında politika faizini 425 baz puan düşürerek yüzde 24’ten yüzde 19,75’e indirmesi sonucunda borçlanma maliyetinin düşmesinin, sektörde talebi ve büyümeyi canlandıracağı beklentisini ortaya çıkarttığı vurgulandı.

Böylece kredi faizlerindeki düşüşün gayrimenkul satışlarını artıracağı ifade edildi. Raporda yılın ilk yarısında gayrimenkul sektörü ile ilgili gelişmeler şu bilgi ve değerlendirmelerle aktarıldı: 2019 yılı ikinci çeyrek konut satışları, bir önceki yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 27’lik bir düşüş göstererek 249 bin 363 adet seviyesinde kapandı. 2019 yılı ilk 6 aylık döneminde ise bir önceki yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 22’lik bir düşüşle 505 bin 796 adet oldu.

KONUT SATIŞLARINDAKİ DARALMADA
İPOTEKLİ SATIŞLAR ETKİLİ OLDU


2019 yılı ikinci çeyreğin sonunda, önceki yılın aynı dönemine göre ilk el satışlarda yüzde 38,6 oranında, ikinci el satışlarda ise yüzde 17 oranında gerileme yaşandı. İpotekli konut satışlarında geçen yılın aynı dönemine göre adet bazında yaklaşık yüzde 60,2’lik bir düşüş gerçekleşirken, taleplerde yaşanan daralmada ipotekli satışların etkili olduğu görüldü.

İpotekli satışların dışında diğer satışlarda ise ikinci çeyrekte yüzde 10,9 oranında aşağı yönlü hareket izlendi. Taleplerde yaşanan daralmaların konut fiyatlarındaki etkisi de görülmeye devam etti. Konut fiyat endeks artışında yılın ilk çeyreğinde de görülen ivme kaybı 2019 yılı ikinci çeyreğinde de görüldü. Mart ayı itibarıyla yüzde 3,45 olan Merkez Bankası konut fiyat endeksi yıllık artışı Mayıs ayında yüzde 1,57’ye kadar geriledi.

YABANCIYA KONUT SATIŞI YÜZDE 68,9 ARTTI

Yabancılara yapılan konut satışları 2019 yılı ikinci çeyrek sonu itibarıyla geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 68,9’luk artış ile 19 bin 952 adet seviyesine yükseldi. 2019 yılı ikinci çeyrek bazında ise geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 58,5’lik büyüme oldu. Toplam satışlar içindeki pay ise ikinci çeyrekte yüzde 4,1 seviyesinde gerçekleşti. İkinci çeyrekte yabancılara yapılan konut satışlarında ilk sırada yüzde 44,3 pay ile İstanbul, ikinci sırada yüzde 21,2 pay ile Antalya yer aldı. Aynı dönemde konut satışlarında Türkiye’yi tercih eden ilk üç ülke ise sırasıyla Irak, İran, Rusya Federasyonu oldu.

Tüm gayrimenkul cinsinden yabancılara yapılan satışlara bakıldığında; 2019 yılı 2. çeyreği sonu itibariyla, yabancıların gayrimenkul yatırımlarında en çok tercih ettiği il İstanbul oldu. Yabancıların 2018 yılı ve 2019 yılı tüm gayrimenkul çeşitleri bazında Türkiye’de yaptıkları yatırımlar incelendiğinde, 2019 yılı 2. çeyreği sonu itibariyle 2018 yılı aynı dönemine göre toplam hisseye isabet eden yüzölçümü bazında yüzde 119,2 artış, işlem sayısında ise yüzde 75,3 oranında bir artış görüldü. Yabancıların tüm gayrimenkul çeşitleri bazında Türkiye’de yaptıkları yatırımları incelendiğinde; 2019 yılı 2. çeyreği sonu itibariyla 2018 yılı aynı döneminden farklı olarak Mısır, Katar, Güney Kore ve İran, Türkiye’yi tercih eden ilk 10 ülke arasında yer aldı.

YAPI RUHSATLARINDA YÜZÖLÇÜMÜ BAZINDA YÜZDE 37,7 DÜŞÜŞ

Belediyeler tarafından verilen yapı ruhsatları 2019 yılının ilk üç ayında bir önceki yıla göre bina sayısı bazında yüzde 42,5, yüzölçümü bazında yüzde 37,7, daire sayısı bazında yüzde 45,9, değeri bazında yüzde 19,8 azaldı. Yapı kullanma izin belgeleri ise 2019 yılının ilk üç ayında bir önceki yıla göre bina sayısı bazında yüzde 10, yüzölçümü bazında yüzde 29,4, daire sayısı bazında yüzde 21,1, değeri bazında yüzde 66,7 arttı.

KONUT KREDİSİ HACMİ 180,3 MİLYAR TL
SEVİYESİNDE GERÇEKLEŞTİ


2019 yılı Mart ayında başlayan konut kredisi faiz oranlarındaki artış trendi Haziran ayı sonuna kadar devam etti. 2019 yılı Mart ayı sonunda yüzde 1,32 seviyesinde gerçekleşen konut kredisi faiz oranı 2019 Haziran ayı sonunda yüzde 1,69 seviyesine yükseldi. Mart ayı sonunda yüzde 17,10 olan yıllık faiz oranı ise Haziran ayı sonunda 5 puan artarak yüzde 22,23 seviyesine çıktı. 2019 yılı Haziran ayı sonunda konut kredisi hacmi 180.3 milyar TL seviyesinde gerçekleşti.

Kamu mevduat bankalarının toplam konut kredisi hacmi içindeki payı 2018 Haziran ayında yüzde 47,1 seviyesindeyken 2019 yılı Haziran ayında yüzde 51’e yükseldi. Yerli özel ve yabancı mevduat bankalarının payı ise Haziran 2019’da bir önceki yılın aynı dönemine göre düşüş gösterdi.

İSTANBUL’DA OFİS KİRALAMA İŞLEMLERİNDE
ÖNEMLİ ÖLÇÜDE AZALMA YAŞANDI


2019 yılı ikinci çeyrekte, İstanbul ofis pazarında genel arz 6,35 milyon metrekare olarak aynı seviyede kaldı. 2019’un ilk yarısında gerçekleşen toplam kiralama işlemleri, yaklaşık 133 bin 700 metrekare olurken, ikinci çeyrekte bu sayı yaklaşık 48 bin 370 metrekare olarak gerçekleşti. Bu çeyrekte gerçekleşen kiralama işlemleri bir önceki çeyreğe göre yüzde 43,31, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 21,56 oranında olmak üzere önemli ölçüde azalma kaydetti.

Metrekare bazında anlaşmaların yüzde 63.31’i Anadolu yakasında, yüzde 32,30’u MİA’da gerçekleşti. MİA dışında Avrupa yakasında gerçekleşen anlaşmalar bir önceki çeyreğe kıyasla oldukça düşüş gösterdi.İkinci çeyrekte ofis boşluk oranı ise yüzde 24,93 olarak gerçekleşti. Aynı dönemde büyük çaplı bir yatırım işlemi gerçekleşmezken, artan acil satılık gayrimenkuller ile birlikte ofis pazarındaki yatırım faaliyetlerinin ivme kazanmasının beklendiği vurgulandı.

GYO’LAR 8 YILDA 5 MİLYAR TL’YE
ULAŞAN BİR TEMETTÜ DAĞITTI


Merkezi Kayıt Kuruluşu’ndan (MKK) alınan temettü ve yatırımcı profilleri ile zenginleştirilen GYODER Gösterge’de 2011-2019 yılları arasında gayrimenkul yatırım ortaklıklarının 5 milyar TL’ye ulaşan bir temettü ödemesi yaptığı belirtildi. 2018 yılında 1,1 milyar TL, 2019’un Temmuz sonu itibarıyla ise 478 milyon TL temettü dağıtan GYO’ların özellikle iskontolu işlem görmesinin önüne geçebilmesi için kar dağıtım politikalarını sürekli hale getirmesi ve bunu gerek yerli gerekse yabancı yatırımcılarla paylaşmasının önem arz ettiği vurgulandı.

2019 yılı ilk yarısında bireysel yatırımcı oranı yüzde 43 iken (bunun yüzde 42’si yerli bireysel) yüzde 57’si kurumsal yatırımcıdan oluştu. Kurumsal yatırımcı dağılımına bakıldığında yabancı fonların oranı yüzde 6, yerli fonların oranı yüzde 1,3 oldu. Sektöre yatırım yapan yabancı yatırımcı oranı yüzde 14’de kalırken, yabancı kurumsal yatırımcıların başta ABD, İngiltere ve Hollanda olmak üzere ağırlıklı olarak batılı ülkelerden oluşması önemli bir veri olarak değerlendirildi.

Sektörün gelişme kaydetmesi için yabancı ve kurumsal yatırımcı oranının artmasının bu çerçevede önemli bir parametre olarak dikkate alınması gerektiği vurgulandı. Bununla birlikte gayrimenkul yatırım fonları, gayrimenkul sertifikası, kira sertifikası ve gayrimenkul yatırım ortaklıklarının birbirini destekleyen bir ekosistem içerisinde yer almasının, sektörün geleceği açısından önem arz ettiği kaydedildi.

AVM CİRO ENDEKSİ ENFLASYONUN ÜZERİNDE SEYRETTİ

2019 ikinci çeyrek sonu itibarıyla Türkiye genelinde toplam AVM sayısı 453’e, toplam kiralanabilir alan stoku ise 13 milyon 444 bin metrekareye ulaştı. İstanbul, toplam kiralanabilir alan stokunun yaklaşık %39’unu oluşturuyor. Türkiye genelinde, ortalama 1.000 kişi başına düşen kiralanabilir alan ise 164 metrekare oldu. AVM Perakende Ciro Endeksi 2019 Haziran döneminde bir önceki yılın Haziran ayına göre ve enflasyondan arındırılmadan incelendiğinde yüzde 19,2 artış kaydederek 347 puana ulaştı. Endeks böylece Haziran ayı için yüzde 15,7 olarak açıklanan enflasyon oranının üzerinde seyretmiş oldu. İkinci çeyrek bazında geçtiğimiz yılın ikinci çeyreği ile karşılaştırıldığında yüzde 19,1 artış görüldü. Ziyaret sayısı endeksi ise 2019 Haziran döneminde geçen yılın Haziran ayına göre yüzde 5,5 oranında, ikinci çeyrek bazında ise yüzde 3,6 oranında düşüş gösterdi.

SANAYİ VE LOJİSTİK TESİSLERİNDE
KİRALAMA HACMİ YÜZDE 87 DÜŞTÜ


Mevcut veriler itibarıyla, birincil lojistik pazarları olan İstanbul-Kocaeli bölgesinde yaklaşık 10,23 milyon metrekare toplam depo stokunda 6,46 milyon metrekare ticari kullanım amaçlı lojistik arzı yer alıyor. 2019 yarıyılı itibarıyla yaklaşık yüzde 12 oranında bir boşluk bulunuyor. İnşaat halindeki projelerin hacmi yaklaşık 712 bin metrekare olarak kayıt altına alındı. Söz konusu projelerin tamamına yakını ticari kullanım amaçlı lojistik arzı olarak görülüyor.

Kiralama işlem hacmi 2019 yılı ikinci çeyreğinde geçtiğimiz yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 87,5 azalarak 4 bin 250 metrekare oldu. Lojistik piyasasındaki birincil kira USD bazında metrekare başına aylık 5,50 olarak görünürken TL bazında 27,50 metrekare/ay seviyesinde sabit kaldı. Mahalli İdare Seçimleri’nin geride kalmasıyla ortadan kalkan siyasi belirsizliğin, yılın ikinci yarısında lojistik piyasasına bir hareketlenme getirmesinin beklendiği vurgulandı.