Yeni tasarım ve içeriğiyle okurlarıyla buluşan Türkiye’nin en köklü inşaat dergisi olan İnşaat Dünyası dergisi, Türkiye’nin lokomotif sektörü olan inşaat ve yapı sektörünün uluslararası gelişimini ana misyonu olarak görür ve yıllardır ödün vermediği yayıncılık çizgisini sürekli geliştirerek bu misyonu gerçekleştirmeyi hedefler.

YABANCIYA KONUT SATIŞINDA YÜZDE 81 ARTIŞ YAŞANDI

Türkiye’nin gayrimenkul platformu GYODER gayrimenkul sektörünün alt segmentlerini üçer aylık dönemler halinde irdelediği “GYODER Gösterge” Türkiye Gayrimenkul Sektörü 2019 ilk çeyrek raporunu yayımladı. Rapora göre, yabancılara konut satışı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 81.5 arttı.

GYODER (Gayrimenkul ve Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı Derneği) dünya ve Türkiye ekonomisinden, temel makroekonomik göstergelere, sektör içi üretim rakamlarından, çeşitli istatistiklere kadar önemli bilgiler aktaran “GYODER Gösterge” ile gayrimenkul sektörüne ışık tutmaya devam ediyor. Temel ekonomik verilerin yanı sıra “Konut”, “Krediler”, “AVM”, “Ofis”, “Lojistik”, “Turizm” ve “GYO” gibi gayrimenkulün tüm alt segmentlerini kapsayan raporda, değerlendirmeler de yer alıyor. 

“GYODER Gösterge”de 2019 yılı ilk çeyrek döneminde, 2018 yılının aynı dönemine göre yabancıya yapılan konut satışlarının yüzde 81,5 arttığı vurgulandı. 2019 yılı ilk çeyrek konut satışlarının, bir önceki yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 15,6’lık bir düşüş göstererek 256 bin 433 adet seviyesinde gerçekleştiği ifade edilen raporda; taleplerde yaşanan daralmanın temelinde ipotekli satışların olduğu, geçen yılın aynı dönemine göre ipotekli satışlarda adet bazında yaklaşık yüzde 57,3’lük bir düşüş gerçekleştiği belirtildi.

2019 Yılı ilk çeyrek dönemi itibarıyla raporda, gayrimenkul yatırım ortaklıklarının finansal değerlendirmeleri ile ilgili veriler, Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) ve Kamuyu Aydınlatma Platformu’nun (KAP) katkılarıyla zenginleştirildi. Rapora GYO’ların BIST GYO Endeks Performansı, halka açıklık oranları, piyasa ve portföy değerleri, yatırımcı sayıları, özkaynak, sermaye gelişimleri, aktif karlılıkları gibi birçok veri eklendi.

“GYODER Gösterge” 2019 ilk çeyrek raporunda, gayrimenkul sektörü ile ilgili gelişmeler şu bilgi ve değerlendirmelerle aktarıldı: 2019 yılı ilk çeyrek konut satışları, bir önceki yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 15,6’lık bir düşüş göstererek 256 bin 433 adet seviyesinde kapandı. 2018 yılının ikinci yarısıyla birlikte önemli ölçüde artan konut kredisi faiz oranlarının konut satışlarındaki azalmayı beraberinde getirmesi, inşaat maliyetlerindeki artış, konut fiyat endeksi artış oranındaki yavaşlama trendi, yılın başından itibaren gündem olmaya devam etti.

İPOTEKLİ SATIŞLARDA ÖNEMLİ AZALMA

2019 yılı ilk çeyreğinde, önceki yılın aynı dönemine göre ilk el satışlarda yüzde 22,3 oranında, ikinci el satışlarda ise yüzde 10 oranında gerileme yaşandı. Taleplerde yaşanan daralmanın temelinde ipotekli satışların olduğu görülürken, ipotekli konut satışlarında geçen yılın aynı dönemine göre adet bazında yaklaşık yüzde 57,3’lük bir düşüş gerçekleşti. Ancak mart ayında konut kredisi faiz oranlarındaki azalma, ipotekli satışlara olumlu yansıdı. İpotekli satışların dışında diğer satışlarda ise ilk çeyrekte herhangi aşağı yönlü hareket izlenmedi. Taleplerde yaşanan daralmalar konut fiyatlarını etkilemeye devam etti. Konut fiyat endeks artışında 2018 yılı ile birlikte fark edilir şekilde görülen ivme kaybı, 2019 yılı ilk çeyreğinde de yaşandı. Yıl sonu itibarıyla yüzde 4,48 olan Merkez Bankası konut fiyat endeksi yıllık artışı şubat ayında yüzde 3,81’e kadar geriledi.

YABANCILAR EN ÇOK İSTANBUL VE ANTALYA’DA KONUT ALTI

Yabancılara yapılan konut satışlarında, 2018 yılı ikinci yarısındaki ivme yakalanamasa da, geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 81,5’lik büyüme oldu. Toplam satışlar içindeki pay ise ilk çeyrekte yüzde 3,8 seviyesinde gerçekleşti. İlk çeyrekte yabancılara yapılan konut satışlarında ilk sırada yüzde 44,9 pay ile İstanbul yer alırken, ikinci sırada yüzde 19,7 pay ile Antalya yer aldı.

YAPI RUHSATLARINDA YÜZÖLÇÜMÜ BAZINDA DÜŞÜŞ

Belediyeler tarafından verilen yapı ruhsatları 2018 yılında bir önceki yıla göre yüzölçümü bazında yüzde 48,9, daire sayısı bazında yüzde 53,3 azaldı. Yapıların toplam yüz ölçümü 143,8 milyon metrekare iken bunun 73,5 milyon metrekaresi konut, 43,6 milyon metrekaresi konut dışı ve 26,7 milyon metrekaresi ise ortak kullanım alanı olarak gerçekleşti.

Yapı kullanma izin belgeleri ise 2018 yılında bir önceki yıla göre yüzölçümü bazında yüzde 5,1, daire sayısı bazında yüzde 5,6 arttı. 2018 yılında yapı kullanma izin belgesi verilen yapıların toplam yüzölçümü 169,9 milyon metrekare iken bunun 98,7 milyon metrekaresi konut, 38,3 milyon metrekaresi konut dışı ve 33 milyon metrekaresi ise ortak kullanım alanı olarak gerçekleşti.

KONUT KREDİSİ HACMİ 183,8 MİLYAR TL SEVİYESİNDE GERÇEKLEŞTİ

2018 yılı kasım ayında başlayan konut kredisi faiz oranlarındaki düşüş trendi mart ayı sonuna kadar devam etti. Kasım ayı sonunda yüzde 2,10 seviyesinde gerçekleşen konut kredisi faiz oranı 2019 Mart ayı sonunda yüzde 1,32 seviyesine geriledi. Kasım ayında yüzde 28,38 olan yıllık faiz oranı ise mart ayı sonunda yaklaşık 11 puan azalarak yüzde 17,10 seviyesine düştü. 2019 yılı mart ayı sonunda konut kredisi hacmi 183,8 milyar TL seviyesinde gerçekleşti. Kamu mevduat bankalarının toplam konut kredisi hacmi içindeki payı 2018 Mart ayında yüzde 44,1 seviyesindeyken 2019 yılı Mart ayında yüzde 49,6’ya yükseldi.

İSTANBUL’DA OFİS KİRALAMA İŞLEM HACMİ ARTTI

2019 yılı ilk çeyrekte, İstanbul’da 151 bin 980 metrekare yeni ofis alanı pazara girerken toplam ofis arzı 6,33 milyon metrekareye çıktı. Gerçekleşen toplam kiralama işlemleri, yaklaşık 85 bin 330 metrekareye ulaşırken, bir önceki çeyrek ve bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla, sırasıyla yüzde 30,15 ve yüzde 22,39 oranlarında artış gösterdi. Metrekare bazında anlaşmaların yüzde 61.78’i Anadolu yakasında, yüzde 25,73’ü MİA’da gerçekleşti. MİA dışında Avrupa yakasında gerçekleşen anlaşmalar yüzde 12,49’unu oluştururken, bir önceki çeyreğe göre düşüş gösterdi. Genel arz 6,33 milyon metrekare olarak bir önceki çeyreğe kıyasla yükseldi. Gerçekleşen toplam kiralama işlemleri yaklaşık 85.330 metrekareye ulaşırken, boşluk oranı bir önceki çeyreğe göre yüzde 30,15, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 22,39 oranlarında artış gerçekleşti.

GYO’LARLA ÖZ KAYNAK HACMİ 45 MİLYON TL’YE ULAŞTI

2019 yılı ilk çeyrek dönemi itibarıyla, gayrimenkul yatırım ortaklıklarının finansal değerlendirmeleri ile ilgili “GYODER Gösterge”de yer alan veriler, Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) ve Kamuyu Aydınlatma Platformu’nun (KAP) katkılarıyla zenginleştirildi. 2011-2018 yılları arasında Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları seçilen kriterlere göre değerlendirildiğinde önemli verilere ulaşıldı. Sektör genelinde öz kaynak hacmi 12.298 milyon TL’den (6.510 milyon USD) 45.040 milyon TL’ye (8.528 milyon USD) ulaştı. Ödenmiş sermaye de 5.663 milyon TL’den (2.998 milyon USD) 2018 sonunda 11.346 milyon TL‘ye (2.148 milyon USD) çıktı. 2011 yılında 2,2 olan öz sermaye rasyosu, 2018 yılı sonunda 4,0’a çıktı. Aktif toplamı ise 20.643 milyon TL’den (10.928 milyon USD) 81.817 milyon TL’ye (15.492 milyon USD) ulaştı. Borçluluk rasyosu 2011’den 2018’e sektör ortalaması olarak yüzi 40’dan yüzde 45’e çıktı. Dönem karlılığı 1.158 milyon TL’den (717 milyon USD) 5.176 milyon TL’ye (1.134 milyon USD) yükseldi. Sektör aktif karlılığı, 2011-2018 yılları arasında yüzde 6’dan başlayan seyrini, arada yüzde 7 ve yüzde 8 oranlarını yakaladıktan sonra tekrar yüzde 6’dan tamamladı. Piyasada hisse iskonto oranlarına bakıldığında ise ortalamada yüzde 60 iskontolu işlem tespit edildi. 2018 yılında yaşanan kur dalgalanmaları da dikkate alındığında geçen süre zarfında GYO’ların ilerleme kaydettiği fakat alınacak yeni önlem, düzenleme ve teşviklerle pazarın daha da derinlik kazanmasının, tüm paydaşlar için önemli olduğu vurgulandı.

453 AVM’NİN BULUNDUĞU TÜRKİYE’DE 17 İL AVM İLE TANIŞMADI

2019 ilk çeyrek sonu itibarıyla Türkiye genelinde toplam AVM sayısı 453’e, toplam kiralanabilir alan stoku ise 13 milyon 444 bin metrekareye ulaştı. İstanbul, toplam kiralanabilir alan stokunun yaklaşık yüzde 39’unu oluşturuyor. Türkiye genelinde, ortalama 1.000 kişi başına düşen kiralanabilir alan ise 164 metrekare oldu. 2019 ilk çeyrek sonu itibarıyla 64 ilde AVM bulunuyor. 17 il henüz AVM ile tanışmadı. Ancak önümüzdeki iki yıllık süreçte AVM ile tanışmayan illerin sayısının 16’ya düşmesi bekleniyor. En fazla alışveriş merkezine sahip iller; İstanbul (147 adet), Ankara (38 adet), İzmir (28 adet) şeklinde sıralanıyor.

SANAYİ VE LOJİSTİK TESİSLERİNDE KİRALAMA HACMİ DÜŞTÜ

Mevcut veriler itibarıyla, birincil lojistik pazarları olan İstanbul-Kocaeli bölgesinde yaklaşık 10,23  milyon metrekare toplam depo stokunda 6,46 milyon metrekare ticari kullanım amaçlı lojistik arzı yer alıyor. 2019’un ilk çeyreği itibarıyla yaklaşık yüzde 12 oranında bir boşluk bulunuyor. İnşaat halindeki projelerin hacmi yaklaşık 712 bin metrekare olarak kayıt altına alındı. Söz konusu projelerin tamamına yakını ticari kullanım amaçlı lojistik arzı olarak görülüyor. Sanayi ve lojistik tesisi kiralama taleplerinde kayda değer bir azalma gözlenirken 2019 yılı 1. çeyreğindeki kiralama işlem hacmi geçtiğimiz yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 59 düşüş yaşandı.