Yeni tasarım ve içeriğiyle okurlarıyla buluşan Türkiye’nin en köklü inşaat dergisi olan İnşaat Dünyası dergisi, Türkiye’nin lokomotif sektörü olan inşaat ve yapı sektörünün uluslararası gelişimini ana misyonu olarak görür ve yıllardır ödün vermediği yayıncılık çizgisini sürekli geliştirerek bu misyonu gerçekleştirmeyi hedefler.

Kablolarda “ekranlama” ne işe yarar?

Kablo da yapılan ekranlamanın amacı en az kayıpla en temiz sinyali istenilen noktaya taşımaktır.  Kablonun döşeme yerine bağlı olarak çevresel etkilerden dolayı etkileşim olabileceği gibi  kendi içinde de çok hassas sinyallerde ek koruma  gerekebilir. Ekranlamanın şekli uygulama, sinyal çeşidi, kablo tipi, çevresel  faktörler göz önüne alınarak seçilir. Çoğu zaman kablo tanımı  size hangi tip ekranlama yapıldığının ipucunu verir. Ekranlama  uygulama yerine göre;  bireysel ve genel ekranlama olarak ikiye ayrılır. Bireysel ekranlama ikili, üçlü dörtlü vb gruplar üzerine ayrı ayrı yapılan tiptir. Genel ekranlama ise tüm gruplar bir araya geldikten sonra yapılan uygulamadır. 

Örnek:  LIYCY  kablo da yer alan C simgesi,  tüm damarlar üzerine uygulanan  kalaylı bakır örgü ekranlamayı simgeler, yani genel ekranlamadır. LI2YCY-PiMF’de ise PiMF ibaresi her bir per (çift) üzerine uygulanan aluminyum ekranlamayı ifade eder. Burada bireysel olarak folyo ekranlama yapılan kablodan hepsinin üzerine bakır örgü uygulaması olduğu anlaşılmaktadır.

Uygulama tipine göre ise örgü, sargı, folyolama (ALU veya Cu)  veya bunların kombinasyonu ile ekranlama yapılabilir.

Örnek:  LI2YCY-PiDY  kabloda çiftler üzerinde bakır sargı  (D) ve tüm ekranlanmış perler üzerinde genel bakır örgü (C)  olduğu anlaşılıyor.  Yine LIY(St)CY kablo da  genel ekranlama olarak hem folyo hemde bakır örgü komine edilmiştir.

RE-Y(St)Y-PiMF  kablo da ise hem bireysel  hem de genel ekranlama da folyo kullanıldığı görülmektedir.

J-Y(St)Y…Lg   kablo da ortadaki (St) genel folyo ekranı simgeler.

Örgü veya sargı bakır, kalaylı bakır, gümüş kaplı bakır vs  olabilir. Burada yine kablo tipi ve uygulama esaslıdır. Bir ses ve görüntü kablosunda hem esneklik hemde çok hasas bir sinyal var ise gümüş kaplı bakır görebiliriz…

Örgü, sargı veya folyolama da herbirinin kendine göre avantajları ve dezavantajları vardır. Mesela sargı burma hareketine dayanıklıdır, esnektir ancak yüksek frekanslarda elektriksel performansı düşüktür. Örgü bükme hareketi için çok uygundur. Ekranlama kalitesi iyidir. Farklı çaplarda tellerle uygulanabilir. Ama maliyeti daha yüksektir.  Genellikle bakır veya kalaylı bakır örgü kullanılmaktadır. Aluminyum tel örgüler bazı koaksiyel kablolarda görülebilmektedir. Son yıllarda bakır kaplı  aluminyum  yine bu kablolarda  kullanılabilmektedir. Folyoya göre montajı daha zordur. Folyo daha ucuzdur. % 100 kapama sağlar. Helisel veya tüp olarak sarılır.

Mekanik dayanımı düşüktür. Kolay monte edilir. Esneklik dayanımı düşüktür. Laminasyon kalitesi önemlidir. İletken yüzeyde deformasyon olmamalıdır. Hem örgü de hem sargı da kapama oranı ekranlama kalitesini arttırır.

Örgüde örgü açısı esneklik, estetik ve elektriksel olarak önemlidir.

Örnek: Eğer bir robot kablosu sözkonusu ise  ve belli  periyotta burulma hareketi var ise sargı daha çok tercih edilir. Ancak yine sanayi uygulamasında bir kablo kullanılacak  ve zincire monte edilerek hareket ettirilecekse örgü daha çok ön plana çıkar.

Bakır örgülü kablolarda kapama oranı en çok konuşulan konulardan biridir.  Örgünün altındaki özü kapama oranı arttıkça ekranlama kalitesi de aynı şekilde artar.  Burada esas olan şartname, standart,  müşteri ihtiyacı ve sektörel talebe uygun kapama oranına sahip kabloyu ortaya çıkarmaktır. Kapama oranı yüzde ile ifade edilir ve  bir video kablosunda %95  iken kontrol kablosunda %70 olabilir. Ya da folyo ile kombine edilmiş bir kontrol kablosunda çift ekranlama sebebiyle %60  a inebilir.   Ekranlama faktörü ölçülerek rakamsal olarak ta kalitesi teyid edilebilir.  Ekranlama faktörü, transfer empedansı, ekranlama direnci, ekranlama kesiti vs  örgü ekranlama da kullanılan terimlerdir.

Önemli olan müşterilerimizin bu konuda taahhüt edilen değere dikkat etmeleri ve   kendilerine katalog sayfası veya  yazılı diğer yollarla teyid edilen kapama oranını gerçekte de sunum sunmadıklarının kontrol etmeleridir. Ayrıca oranın üretici test raporunda da yazdığından emin olunulmalıdır.

Folyo uygulamalarında  ekranı topraklamak için bir toprak teli kullanılır ve bu toprak teli çapı veya kesiti yine kablo tipine göre değişir.  (Örnek J-Y(St)y…Lg   2x2x0.80mm +0.40 mm de  +0.40  toprak teli çapıdır)

Örgü ve folyo kominasyonunda  folyo iletken yüzeyi örgüye temas ettirilerek  birlikte topraklanması sağlanabileceği gibi ek toprak teli de kullanılabilir. Burada montajda kullanılacak donanımın da önemi vardır.