Yeni tasarım ve içeriğiyle okurlarıyla buluşan Türkiye’nin en köklü inşaat dergisi olan İnşaat Dünyası dergisi, Türkiye’nin lokomotif sektörü olan inşaat ve yapı sektörünün uluslararası gelişimini ana misyonu olarak görür ve yıllardır ödün vermediği yayıncılık çizgisini sürekli geliştirerek bu misyonu gerçekleştirmeyi hedefler.

İnşaat sektöründe yükselen yeni bir kavram: Yalın inşaat

“Yalın Düşünce”; üretim, yönetim gibi birçok operasyonda kalite arttırıcı etki sağlıyor. Nedir “Yalın Düşünce”? Nasıl ortaya çıkmıştır?

Yalın Düşünce sizin de bahsettiğiniz gibi ilk etapta üretim ve yönetim alanlarında ortaya çıkmış; ancak bugün birçok sektöre hizmet etmekte olan bir iş mükemmelliği sistemi. Çok kısa bir şekilde tanımlamak gerekirse Yalın Düşünce, sistemdeki tüm israflardan arınmayı hedef alan bir yaklaşım. Müşterinin istediği ürün ve/ya hizmeti istenilen zamanda istenilen kalitede ve istenildiği kadar karşılamanın bir yöntemi.

Yalın Düşünce Türkiye’de 2002 yılında Yalın Enstitü ile birlikte etkin bir şekilde duyulmasına rağmen öncesinde Amerikalı iki professor Daniel Jones ve James Womack’ın araştırmaları sonucu ortaya koydukları bir sistem. Bu araştırmaların kökeni ise kendilerinin 5 yıl boyunca incelemiş oldukları dünya otomotiv sektörünü kaleme aldıkları Dünyayı Değiştiren Makina’da saklı. Toyota’nın diğer otomotiv üreticilerinden farklı olarak ne yaptığını sorguladıkları ve Toyota Üretim Sistemi’ni (TPS) tanıdıkları 80’li yılların sonuna dayanıyor diyebiliriz. Eğer TPS’i Yalın Düşünce’nin temeli olarak ele alırsanız bu işin kökeni İkinci Dünya Savaşı’ndan hemen sonraya denk geliyor.

Sizden kısa bir özgeçmiş alabilir miyiz? Sizin Yalın Düşünce’ye olan ilginiz nasıl başladı. 40 yıllık tecrübenizin neresinde duruyor Yalın Düşünce?

Üniversite ikinci sınıfta 19 yaşında staj yapmak üzere çalışmaya başladığım İntes Koll. Şti. (daha sonra İntes İnşaat San. ve Tic. A.Ş)’nde kesintisiz onaltı yıl çalıştım. İntes’de çalışırken daha sonra da yüksek mühendis diploması aldım. Şantiye hayatına ilk kez Tepebaşı’ndaki The Marmara Pera Oteli betonarme inşaatında başladım ve bu şantiyede çalışmaya devam ederken İTÜ’den mimar olarak mezun oldum. Daha sonra Zincirlikuyu’daki Tofaş, Aygaz binaları inşaatına şantiye şefi yardımcısı olarak atandım. Bu görevi yürürtürken de İTÜ Mimarlık Fakültesin’den yüksek mühendis diploması aldım. Kazı işinden başlayarak, dekorasyonu, çevre düzenlemesi dahil tüm işleri tamamlayıp, Koç Holding’e teslim ettiğimiz inşaatta öğrendiklerim meslek deneyimimin temelini oluşturdu. O tarihlerde Türkiye’nin ilk üç müteahhit firmasından biri olan İntes, iş yaşantımın en önemli okuludur. Şirket ortaklarından, şantiye şeflerimden, bağlı çalıştığım müdürlerden inşaatın en iyi şekilde nasıl yapılması gerektiğini, planlamayı öğrendim. İnşaatın ilk basamağında başladığım şirketin Genel Müdürlük yöneticileri arasına yükseldim. 1986 yılında Koç Topluluğu firması olan Koza İnşaat A.Ş. Genel Müdürlüğünde Uygulama Maliyet Planlama Müdürü olarak göreve başladım. On iki yıl Koç Topluluğunda yönetici olarak çalıştıktan sonra Garanti-Koza A.Ş. Destek ve Lojistik Grup Müdürlüğü görevinden kendi isteğimle emekli olarak ayrıldım. Kıraça Holding’in inşaat şirketi olan Kar İnşaat A.Ş.’de Genel Müdür Yardımcısı olarak iki yıl çalıştım. 2000 yılından itibaren danışmanlığın yanı sıra yoğun olarak gönüllü çalışmalar yapıyor, mesleğimle ilgili eğitimler veriyorum.

Yalın düşünce ile beni Türkiye Yalın Enstitü Kurucusu ve Başkanı Sayın Yalçın İpbüken tanıştırdı. Yaptığımız bir görüşmede bana yalın düşünceyi anlattı ve öğrenmem için kitaplar verdi. Kitapları okudukça yalın düşünce ilginç geldi. Yalın düşünce uygulamalarını yaşantımla da ilişkilendirmeye başladım. Kısaca yatırım kararı-proje-uygulama–teslim’den oluşan inşaat sürecinde de Yalın Düşüncenin uygulanmakta olduğunu öğrendim. Yalın Enstitü’nün 27 Ağustos 2012’de düzenlediği “İnşaat Sektöründe İnovasyon ve Yalın Uygulamalar Semineri”ne katıldım. Amerikalı uzmanlarla uygulamalar yaptık. Bu konuda makaleler okuyup İngiltere ve özellikle Amerika’da yapılan uygulamaları öğrendikçe daha çok ilgimi çekti.

Söylediğiniz gibi meslek yaşantımda kırk yılı aştım. Yıllar geçtikçe deneyimimiz artıyor, ama bilgimiz eskiyor. Özellikle bu kadar hızlı bilgi akışı olan bir çağda… Bu nedenle devamlı öğrenmeye, kendimi gerekli ve doğru bilgiyle zenginleştirmeye, çağa ayak uydurmaya çalışıyorum. Öğrendiğimiz ve iyi yaptığımızın dışına çıkmayı biz inşaatçılar sevmeyiz. Ancak inanıyorum ki; sektör Yalın Düşünceyi kavradıkça, Yalın İnşaat Uygulamasını denemeye başlayacak ve elde ettiği kalite, zaman ve maliyetteki iyileşmelerle sanayide olduğu gibi inşaatta da daha başarılı projeleri gerçekleştirebilecek.

Hangi projelerde danışmanlık yaptınız? Projelerin hangi aşamasında ve organizasyonun hangi kollarıyla iletişim halinde çalışıyorsunuz?

Firma’da yatırım düşüncesi oluşmaya başladığı zaman çalışmaya başlayıp, tamamladıktan sonra başka projelere geçebiliyoruz. 2002-2008 yılları arasında Deteks Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile çalıştım. 2003 yılından itibaren de Bilgili Kardeşler’e danışmanlık yapıyorum. Birlikte 1200 öğrencilik kız yurdu inşaatı gerçekleştirdik. Farklı konularda çalışmalarımız devam ediyor. Yoğun olarak yaptığım gönüllü çalışmalar kapsamında özellikle inşaat sektörünü ilgilendiren mevzuat, yapı malzemeleri ve standartları, yapı denetim uygulamalarındaki aksaklıklar, iş sağlığı ve iş güvenliği konularında çalışmalar, söyleşiler yapıyorum. Türkiye’de Yalın Düşünce bilinci ne seviyede? Yalın Düşünce disiplininin yaygınlaşmasıyla Türkiye’de neler değişir?

Türkiye’de Yalın Enstitü’nün kurulduğu 2002 yılının öncesinde Yalın Düşünce kavramını bilen duyan çok az kişi vardı. Ancak bugün Yalın Enstitü’nün 11. yılını geride bırakırken yapmış olduğu uygulamalar, çalıştığı projeler ile elde ettiği etkileyici başarılar ve çarpıcı sonuçlar Yalın Uygulamaların bilinirliğini oldukça arttırmış durumda. Geriye baktığınızda geçmişte ortaya atılmış birçok iş modeli var; ancak Yalın Düşünce bu modeller arasında uygulanabilirliği ve başarıları açısından diğerlerinden ayrışmakta. Kısa sürede sonuçların alınmaya başlaması ve değişimin tepeden tırnağa herkesi kapsıyor olması bu yaklaşımın benimsenmesini daha da kolaylaştırıyor. Yalın Düşünce’nin yaygınlaşıyor olması zaten temelindeki israflardan arındırma ilkesi dolayısıyla ilk etapta tüm sektörlerde israf edilen kaynakların azalması anlamına geliyor. Daha etkin kaynak kullanımı sayesinde üretkenlikte, karlılıkta, kalitede ve dolayısıyla müşteri beklentilerini karşılamada ve memnuniyette ciddi artışlar anlamına geliyor Yalın Düşünce. Yalın Düşünce ile karşılanan müşteri beklentileri ve artan müşteri memnuniyeti ise rekabet gücünün artarak yeni pazarlar bulabilmek ve Türkiye Ekonomisi’nin daha büyük bir ivmeyle büyümesi demek.

Yalın inşaat ile şantiyedeki “denetleme ve kontrol”leri ilk seferde geçme oranı % 97, işçi üretkenliğinde % 25 artış ve toplam inşaat maliyetlerinde %15’lik  düşüşlerin olduğu söyleniyor. Yalın inşaatın birçok konuda sağladığı verimlilik konusundaki istatistikleri paylaşabilir misiniz?

Bu sonuçlar daha önce de bahsetmiş olduğum çarpıcı sonuçlardan sadece bazıları… Yalın yaklaşım; koordinasyon, iş birliği ve takım çalışmasını Yalın araçlarla birleştirerek İnşaat sektörüne bambaşka bir bakış açısı getirmiş durumda. Toyota Tarzı’ndaki 14 yönetim ilkesini esas alarak şekillenmiş bir yapı Yalın İnşaat. 1992’de Lauri Koskela’nın ortaya attığı bu kavramın bugün 2012 Londra olimpiyat stadı inşaatında kullanıldığını görüyoruz. Temeli; üretim sektöründe olduğu gibi israfları azaltarak akış süresi olarak adlandırılan siparişten teslimata kadar olan süreyi kısaltmak. Bu veriler vakaya özgü olarak değişkenlik gösterebilir; ancak genel bir tablo çizmek gerekirse üretkenliklerde %25-40 artış; ilk seferde doğru oranında %80-100 iyileşme; proje süresi ve proje maliyetlerinde %30 azalma; temel maliyetlerde %10-80 azalma; akış süresinde %30, kazalarda %50 azalma; bütçe tahminlerine uyumda %95 artış öngörülebilir.

Yalın düşüncenin inşaat sektöründeki başarılı uygulamaları olarak gösterilen Londra Olimpiyat Köyü projesini sizden dinlemek isteriz.

Londra olimpiyat stadında gerçekleşen çalışma Yalın İnşaat için gerçekten başarılı bir uygulama örneği. İngiliz yapı endüstrisinin yılda 120 milyon tonluk kullanılmayan malzeme israf ettiği düşünülürse Yalın İnşaat’ın nasıl bir katkı yapacağını ve gerekliliğini anlamak mümkün. Kaldı ki Yalın İnşaat sadece malzeme israfıyla ilgilenmiyor; sistemde müşteri isteğinin dışında gerçekleşen herşeyi (beklemeler, taşımalar, kusurlar, yeniden işlemler, arızalar, yetenekleri kullanmamak…) israf olarak görüyor. Yalın Düşünce, prensipleri otomotiv sektöründe başarıyla uygulanmış olup buradan çıkarılan derslerle en iyi uygulamaları örnek alarak Londra Olimpiyat Köyü’ne nasıl uyarlayabileceğinin yolları aranmış. Yalın Düşünce ve Toyota Üretim Sistemi çerçevesinde bunu İnşaat uygulamalarına eklemlendirmeyi başaran bir çalışma olmuş Londra Olimpiyat Stadı.

Türkiye ve Yalın İnşaat kavramı için geleceğe dair beklentileriniz neler?

Yalın İnşaat kavramı aynı 10 yıl once Yalın Düşünce’de olduğu gibi sektörün henüz bilmediği bir kavram. Ancak bu kesinlikle Yalın İnşaat kavramının Türkiye’de uygulanamayacağı anlamına gelmiyor. Başarılı uygulama örnekleri ve Yalın İnşaat için gönüllü olacak ve ortak bir başarı hikayesi yaratacak önderlere ihtiyacı var inşaat sektörünün. Yalın İnşaat’ın yenilikçi birçok çözümü, mevcut iş süreçlerini geliştirmek için çok ciddi argümanlar sunuyor. Bunun yanında Yalın İnşaat aslında sektörde bilinen birçok konsepti Yalın Düşünce ve Toyota Üretim Sistemi bakış açısıyla yeniden yorumlayarak bütünsel bir bakış açısı katıyor. O yüzden sektör Yalın İnşaat uygulamalarına yabancı gibi gözükse de aslında biraz aşina bile denilebilir. Bu 10 yıl önce Yalın Üretim için de geçerliydi. Ne yapılması gerektiği biliniyordu; ancak ‘nasıl’ sorusuna cevap bulunamıyordu.