Yeni tasarım ve içeriğiyle okurlarıyla buluşan Türkiye’nin en köklü inşaat dergisi olan İnşaat Dünyası dergisi, Türkiye’nin lokomotif sektörü olan inşaat ve yapı sektörünün uluslararası gelişimini ana misyonu olarak görür ve yıllardır ödün vermediği yayıncılık çizgisini sürekli geliştirerek bu misyonu gerçekleştirmeyi hedefler.

Mimari aydınlatmada yenilikler

Aydınlatma dünyasındaki gelişmeler mimari aydınlatma tasarımına yönelik yenilikçi yaklaşımların da gelişmesine sebep olmaktadır. İnsanoğlu yüzyıllarca karanlığın etkisinden kurtulmaya çalışmıştır. Önce ateşin bulunması ve tarih içinde aydınlatma teknolojisinin gelişmesi ile insanoğlu ışığı bir görsel konfor olarak, yaşamında canlılık ve huzur verici bir etki olarak kullanmaktadır. Bu gelişim sürecinde ışık yaşanılan mekanlara yeni değerler katmaktadır. Teknolojik gelişmelerin bir yansıması olarak aydınlatma, mimari ürün olan binalarda gerek dış yüzeylerinde gerekse iç mekanlarında kullanılmasıyla mimariye büyük bir zenginlik kazandırmaktadır. Dolayısıyla, aydınlatma teknolojisindeki yenilikler tasarım için de alternatif olanaklar sunmaktadır. Bu çalışmada, mimari aydınlatma tasarımındaki yenilikler sunulmaktadır. Çalışma kapsamında, “aydınlatma teknolojisi-mimari etki” bütünselliğini yansıtan en çarpıcı “mimari aydınlatma” uygulamaları incelenmektedir.

AYDINLATMA TEKNOLOJİSİNDEKİ YENİLİKLER

Aydınlatma teknolojisinin gelişimiyle ortaya çıkan yenilikçi aydınlatma sistemleri; fiber optik sistemler, LED’li sistemler ve yeni teknoloji lambalardır. İleri aydınlatma teknolojilerinden olan LED (Light Emitting Diyote), benzer aydınlatma sistemlerine göre tasarruflu olması ve çeşitli aydınlatma efektlerine olanak vermesi nedeniyle tercih edilmektedir. Bilgisayarla kontrol edilebilen LED aydınlatma sistemi ile bir mekanın mimari kimliğine zenginlik katabilecek boyutta renk, efekt ve animasyon gösterileri yapılabilmesi de mümkün olmaktadır. Renk ile ilgili fiziksel olguları ele aldığımızda, ışık en önemli olgu olarak karşımıza çıkar. Bu nedenle ışık ve rengin birlikte ele alınması gerekir. Son zamanlarda, ileri aydınlatma teknolojileriyle en iyi örneklerini sergilemek mümkündür; bu doğrultuda farklı atmosferler oluşturulabilir ve yaratılan vurgu, mekanların mimari özellikleriyle hedeflenen kimliklerini güçlendirmede katkı sağlar. Ayrıca bu sistemlerin loşlaştırma özellikleri, geniş alanları aydınlatabilme, bakım gerektirmeme ve uzun ömürlü olmaları gibi avantajları tercih edilir olmalarını arttırmıştır. Aydınlatmada ışık ve renk değişimlerinin sağlandığı daha gelişmiş ve karmaşık teknikler ise Fiber optik, LED ve lazerdir. LED ışık ve renk değişimleriyle aydınlatma tasarımına da farklı boyutlar getirmiştir. Fiber optik, LED, lazer gibi aydınlatma teknikleri sayesinde mekanlarda noktasal veya yaygın aydınlatmalar yapılabilmektedir. Bilgisayar teknolojisi ile birleşen teknikler sayesinde değişen ışık seviyeleri, renkleri ve görüntüleri ile mekanlarda dinamik görüntüler oluşturmak mümkündür.

MİMARİ AYDINLATMA TASARIMINDA YENİLİKLER VE UYGULAMALARI

Işığın binaların mimari estetik bütünlüğünü etkilemede de büyük bir önemi vardır. Kent atmosferinde mimaride yarattığı etki ile aydınlatmanın önemi, binaların gündüz ve gece imajının insan üstünde yarattığı farklı algılamalarla oluşturduğu etkide görülebilir. Bir binanın gece kimliğinin vurgulanmasında mimarinin etkileyiciliğini sağlayan kontrastlar, malzemeler, renkler, hacimler kısacası estetik değerler aydınlatma teknolojisindeki gelişmelerin katkısıyla zenginlik kazanmaktadır. Ayrıca aydınlatma, gerek binaların gece görünümlerinde, gerek iç mekanlarda duyulan ihtiyacı karşıladığı gibi, aynı zamanda mimaride başarının göstergelerinden biri haline de gelmiştir. Aydınlatma teknolojilerinin kullanımı yapma çevreyi oluşturan birçok yapıda etkisini göstermektedir. Mimar ışık, renk, yüzeyler (duvar, zemin, tavan vb.) arasında ilişki kurarak yaratmak istediği etkinin dikkat çekerek algılanmasını sağlayabilir. Değişik yapay ışık olanakları kullanılarak yapı geceleri de farklı algılanabilir. Işık ve renk değişimleriyle mimaride görsel algılamaya farklı boyutlar getirmek mümkündür.

Özellikle aydınlatma teknolojisindeki yenilikler dünyada büyük bir hızla gelişmekte ve yaygınlaşmakta olan dinamik medya cephelerinde de etkisini göstermektedir. Aydınlatma teknik bir konu olduğu kadar estetik boyutunun da teknolojiyle entegre bir biçimde dikkate alınmasını gerektirmektedir. Dolayısıyla, aydınlatma teknolojilerinin yapılarda kullanımı, özellikle gece görünümlerinde, renk ve ışık etkileriyle mimari anlatıma değişik boyutlar kazandırdığı gibi aynı zamanda kent kompozisyonunda estetik ve fonksiyonel yönden yapı bütününe dinamik bir görünüş de kazandırmaktadır.

Mekanlarda yaratılması hedeflenen atmosferi ve görsel konforu sağlamada, aydınlatma önemli bir faktör ve tasarımın da önemli bir boyutudur. İleri aydınlatma teknolojileri sayesinde mekanlarda değişen ışık seviyeleri, renkler ve görüntülerle farklı bir atmosfer yaratmak mümkündür.

LA RINASCENTE, MİLAN-İTALYA

Milan’ın tarihi merkezinde yer alan bina büyük bir alışveriş merkezidir. Son katında çevredeki tarihi yapıları seyrinde yemek yenebilecek restoranlar ve bar bulunmaktadır. 2008 yılında yapının iç kısmı yeniden dekore edilmiştir. Binanın son katı şeffaf cephe düzenlemesi sayesinde gündüz gün ışığı ile aydınlatma yeterli gelmektedir. Gece aydınlatması ise tavanda gerçekleştirilen özel tasarımla yapılmaktadır. Tavan aydınlatmasının temelini üçgen akrilik modüller oluşturmaktadır. Tüm katlarda bu sistem uygulanmıştır. Her biri farklı yönlenmelerde havada asılı duran bu modüller, ışık renginin de etkisiyle büyük bir amber taşı gibi durmaktadır. Ayrıca düzgün sıralar şeklinde mevcut beton kirişlere yerleştirilen tek aydınlatma elemanları da tavanda kullanılmıştır. Bu aydınlatma elemanlarında T5 flüoresan kullanılmıştır.

FUEL CAFÉ AT CHESAPEAKE, OKLAHOMA

“Chesapeake Energy” Amerika Birleşik Devletlerinin en büyük gaz üreticisidir. Oklohama’da yer alan merkez binasında çalışan yaklaşık 2700 kişiye hizmet vermek amacıyla kafeterya yapılmıştır. Binanın üç cephesi doğal aydınlatma alacak şekilde düzenlenmiştir. Ancak mekan çalışanlara görsel bir heyecan vermemekte, alçak tavanlar, gri döşeme kaplaması ile genelde karamsar bir atmosfer hakimdir. Mimarlar mekanı bu durumdan kurtarmak için beyaz alanlar, çeşitli renklerde T8 flüoresanların bağlandığı büyük reflektörler, LED lambalar ve polyester filmli lamine camlar kullanmışlardır (Resim 12). Muz sarısı, acı biber kırmızısı, soğuk pembe kavun, koyu patlıcan moru gibi yiyecekleri andıran çok çekici ve heyecan verici renkler aydınlatma ile sağlanmıştır. Restoranın merkezinde yer alan pişirme mekanı kırmızı ve yeşil reçine panellerle kaplanmış olup değişken İtalyan salatasını andırmaktadır.

Aydınlatma tasarımı sayesinde kafeterya gün içersinde çeşitli ruh hali sergilemektedir; sabah yumuşak bir karşılama, öğlen parlak ve ritimli, ikindiye doğru yatıştırıcı bir hava… Işık çok yönlü, yönelmeler lamine cam panellerden duvarlara ve döşemelere sıçramakta, canlı flüoresan çubuklar tavanı kesmektedir. Duvarda ise içlerinde yeşil ve mavi LED lamba bulunan dikdörtgen kutular yer almaktadır.

SONUÇ

Aydınlatma teknolojisindeki yeniliklere paralel olarak mimari yapıların aydınlatılması da daha esnek ve daha özgür hale gelmektedir. Mimari tasarımın ruhuna can veren aydınlatma, teknolojik gelişmelerin güçlü etkisiyle de gerçekleştirilmesi hayal olarak tanımlanan çok farklı atmosferlerin yaratılmasına olanak sağlamaktadır. Özellikle son zamanlarda LED, fiber optik ve halojenlerle ileri aydınlatma sistemlerinin gelişmesi ve yaygınlaşması, mimari aydınlatmada yeni tasarımların, yeni yaklaşımların ortaya çıkmasına yardımcı olmaktadır. Mimari aydınlatmada yenilikler yapıların gece görünümlerinde, renk ve ışık etkileriyle mimari anlatıma değişik boyutlar kazandırdığı gibi, aynı zamanda iç mekanların zenginleşmesine de katkıda bulunmaktadır. Sonuç olarak, aydınlatma teknolojisindeki yeniliklerin mimarlık alanına en büyük etkisi, gerek yapıların gece görünümlerinde, gerek iç mekan tasarımlarımızın gerçekleşme boyutunda farklı atmosferler yaratmada bizleri hayallerin ötesine taşıyabileceğidir. Günümüzde aydınlatma teknolojisindeki hızlı gelişimin sonucu olarak ortaya çıkan mimari aydınlatmadaki yeniliklerin tasarımlarda önemli bir heyecan kaynağı olduğu da bilinen bir gerçektir…

KAYNAKLAR

Halıcıoğlu, F. H., Öztank, N. & Vatansever, N., (2007), Aydınlatma Teknolojisinin Mimariye Etkisi, IV. Aydınlatma Sempozyumu, TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası İzmir Şubesi, s.28-33, İzmir.

Tregenza, P. & Loe, D., (1998), The design of lighting, published by E&FN SPON, London.

Öztank, N. & Halıcıoğlu, F. H., (2009), Mekan Aydınlatma Tasarımında Yeni Yaklaşımlar, V. Aydınlatma Sempozyumu, TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası İzmir Şubesi, s.159-163, İzmir.

http://www.architectureweek.com

http://archrecord.construction.com/projects/lighting/archives/2010/05iluma/iluma-1.asp

http://www.webdesignerdepot.com/2009/08/30-dazzling-and-interactive-media-facades

http://archrecord.construction.com/projects/lighting/archives/0911nordwesthaus-1.asp

http://archrecord.construction.com/projects/lighting/archives/0911tiffany_ginza-1.asp

http://www.designboom.com/contest/view.php

http://archrecord.construction.com/projects/interiors/archives/0903bernhardt/default.asp

http://www.hutchison-t.com/images/gallery/architectural-lighting-2.jpg

http://www williedugganlighting.com/lighting_c.asp?C_ID=59

http://archrecord.construction.com/projects/lighting/