Yeni tasarım ve içeriğiyle okurlarıyla buluşan Türkiye’nin en köklü inşaat dergisi olan İnşaat Dünyası dergisi, Türkiye’nin lokomotif sektörü olan inşaat ve yapı sektörünün uluslararası gelişimini ana misyonu olarak görür ve yıllardır ödün vermediği yayıncılık çizgisini sürekli geliştirerek bu misyonu gerçekleştirmeyi hedefler.

İpekyolu Üniversitesi – TH&İDİL Mimarlık İpekyolu canlanıyor…

PROJELENDİRME SÜRECİ

İpekyolu Üniversitesi, İpekyolu Eğitim ve Kültür Vakfı tarafından Trabzon´da kurulmuştur. Vakıf´ın Akyazı ve Gürbulak ilçelerinde iki ayrı mülkü vardır ve üniversite yerleşkesi bu iki alan üzerinde yer alacaktır. Projelendirme süreci Mayıs 2007 tarihinde açılan davetli yarışma ile başlamış ve 5 ekip yarışmaya davet edilmiştir. Son teslim tarihi olan 31 Temmuz 2007 olan yarışmada, davet edilen 5 firma da projelerini teslim etmiştir. 06 Ağustos 2007 tarihinde başlayan Jüri Değerlendirme Toplantısı sonucunda Hasan Özbay, Tamer Başbuğ, Baran İdil ve Aslı Özbay’ın müellifi olduğu mimari proje Birinci Ödüle değer görülmüştür.

Yarışma sonrasında 15/08/2007 tarihinde İpekyolu Vakfı ile Müellifler (TH&İDİL Mimarlık, Şehircilik LTD) arasında uygulama projelerini yapmak üzere sözleşme imzalanmış olup proje çalışmaları devam etmektedir. İnşaat faaliyetlerine 2010 yılı içinde başlanması planlanmaktadır.

TASARIM KRİTERLERİ VE GENEL BİLGİ

1. GENEL

Üniversite yerleşkeleri tipik özelliklere sahiptir:

+ Sürekli büyüme eğilimi gösterirler;

+ Kentsel yaşantının tüm mekanlarına gereksinim duyarlar.

İpekyolu Üniversitesi, iki ayrı alan üzerinde gelişecek olması (Akyazı ve Gürbulak); dik topografyası ve kentten kopukluğu nedenleriyle sorunlar barındırmaktadır. Bu farklılığın yarattığı sorunlara çözüm aranması tasarımın ana ekseni oldu.

Üniversite’nin odağını ve ana hayatını Akyazı yerleşkesi oluşturdu. Mevcut yol ile ikiye bölünen alanın güneyindeki sırtlar, eğimin homojen ve yapılaşmaya elverişli olması nedeniyle, eğitim amaçlı kullanıldı. Yolun kuzeyindeki alan ise, eğimin fazla olması ve yüklü programlı yapılar için elverişsiz olması nedenleriyle, yurtların yerleşimi için kullanıldı. Bu iki bölge bir “köprü/omurga” ile bağlandı. Omurga iki bölgeyi birleştiren/bütünleştiren bir mimari eleman olmanın ötesinde, ortak yaşantının programlarını içeren “merkez” işlevini de yüklendi.

Topografyanın dik olması yerleşimde arazi konturlarına azami uymayı gerektirdi. Bu nedenle eğime paralel yerleşmeye özen gösterildi. Özellikle eğitim bölgesinde bu yaklaşım tasarımın mekansal karakterini de oluşturdu: Eğime paralel “iç sokaklar” etrafında gelişen, çizgisel bloklar ve blokların kompozisyonuyla oluşan doku. Bu düzende bloklar zemine en az müdahale ile oturmaktadırlar. “İç Sokak” tüm yapıları strüktüre eder. Bloklar bir tür “konteyner” olarak biçimlendirilmişlerdir. Böylece derslik, laboratuvar, atölye, yönetim büroları, akademisyen odaları vb. kullanımlar tek bir strüktür içinde yer alırlar. Strüktür basit bir yapıdadır ve bu basitliği sayesinde esnektir. Zaman içinde olabilecek değişikliklere açıktır. Bloklar en fazla dört katlıdır. Bazı bloklar ise daha az katlıdır. Bu farklılıklar, dokuya zenginlik katar ve bütünün, tipin tekrarıyla, zenginleşmesine olanak verir.

İç sokak, yağışlı iklim nedeniyle, kapalı olarak tasarlandı. Sokak salt yatayda değil, dikeyde de gelişmekte ve eğitim yaşantısının mekanını karakterize etmektedir. Okulun tüm programları sokağın etrafında yer almaktadır. Düşey sirkülasyon elemanları mekanın üçüncü boyutta akmasını sağlamaktadır. Sokak bazen gevşemekte, bu noktalarda, fakülte ortak programları olan, amfi, kantin vb. ile beslenmektedir.

Eğitim birimleri, derslik, laboratuvar ve atölyelerin bölümler tarafından ortak kullanılmasını amaçlayan bir yaklaşımda ele alındı. Ancak farklı birimlerin her zaman aynı mekanları kullanamayacağı da düşünüldü. Örneğin Kimya Bölümü´nün laboratuvarını İç Mimarlık Bölümü kullanamayacaktı. Ama bir çizim atölyesi, iç mimarlık tarafından kullanılabileceği gibi, inşaat mühendisliği tarafından da kullanılabilecekti. Bu çerçevede fakülteler guruplandı. Bilim ve Teknoloji Fakültesi, Güzel Sanatlar ve Tasarım Fakültesi ile; Fen ve Edebiyat Fakültesi, Eğitim Fakültesi ile; Siyasal ve Sosyal Bilimler Fakültesi, Hukuk Fakültesi ile birlikte planlandı. Uygulamalı Teknoloji ve İşletmecilik Yüksek Okulu, Sağlık Bilimleri Yüksek Okulu ile birlikte ele alındı. Ancak yerleşke içine Tıp Fakültesi ve Hastanesi yerleştirilmediği için, Sağlık Bilimleri Yüksek Okulu’nun da Tıp Fakültesi ile birlikte ele alınması daha doğru olacaktı.

İç sokak etrafında gelişen fakülteler, lineer gelişim potansiyeline sahipti. İkinci ve üçüncü etaplar sokak etrafında gelişecek ve yerleşke büyüyecekti. İkinci ve üçüncü etapların gelişimi tasarımımızda sembolik olarak tasarlanmıştır. Gelişmenin olası seçeneklerini/potansiyellerini göstermektedir. Gelişme daha başka bir programa göre, daha farklı da olabilir.

Yerleşkenin ortak birimleri olan Yönetim (Rektörlük), Kütüphane-Bilgi İşlem Merkezi, Çarşı, Öğrenci Merkezi (Yemekhane, Kafeterya) ve Spor salonları, kuzey-güney doğrultusunda konumlanırlar. Merkezini ise, sembolik özelliğiyle, Rektörlük ve Kütüphane oluşturur. Rektörlük önünde yerleşkenin ulaşım merkezi olan durak platformları yer almaktadır. Öğrenci nüfusunun yarısının ve personelin önemli kısmının dışarıdan gelecek olması nedeniyle durak yeri önemli bir toplanma/dağılım noktasıdır. Rektörlüğe yoldan doğrudan ulaşım sağlandı, bu bölgede merkezi otopark oluşturuldu. Rektörlüğün arka yüzünde ise, sosyal hayatın merkezi olma potansiyeli barındıran, Gösteri/Festival Amfisi yer aldı. Kültür Merkezi, gereğinde yerleşkeden bağımsız çalışabilecek şekilde, Rektörlüğe ve Fakültelere yakın olarak konumlandırıldı.

Ortak birimlerden Yemekhane, Spor Salonları, Sağlık Merkezi ve Öğrenci Kulüpleri, özellikle, yurtlara yakın yerleştirildi. Çarşı ise aynı zamanda köprü görevi görmekte.

İpekyolu Üniversitesi Yerleşkesi’nin kentten kopuk olması, kendi kendine yeten bir modeli gerekli kılmaktadır ve tasarımdaki ilişkiler düzeni bu anlayışa yaslıdır. Örneğin yemekhane sadece öğlen saatlerinde değil, gün boyunca servis verecektir. Bu nedenle hem yurtlara yakındır, hem de kafeterya/pastane, fast food restoran gibi çeşitli kullanımları da barındırmaktadır.

Yurtlar tek ve çift kişilik odalardan oluşan, kız ve erkek öğrencilere ayrılabilen, bloklardan oluşmaktadır. Topografyaya yerleşmesinde olabilecek sorunları azaltmak amacıyla, dar ve çizgisel bloklar olarak tasarlandı. Katta en fazla 10 oda yer almaktadır ve arkadaşlık ilişkileri kuracak bir büyüklüğe sahiptir. Yurtların gelişmesi ise vadinin tabanına doğrudur.

Yerleşke içi dolaşım yaya ağırlıklıdır. Kurgunun ana omurgası kuzey-güney aksı üzerinde gelişmekte ve iki bölgeyi birleştirmektedir. Ancak eğim nedeniyle bu omurga merdivenlerle biçimlenmektedir. Araç ulaşımı merdivenlerin sorunlarını giderecek bir yapıdadır. Özellikle yurtlar bölgesinde, bazı yollar, gereğinde servis amaçlı araç girebilecek standartta tasarlanmıştır.

Alanın batısında ise lise ve hazırlık okulu yer almaktadır. Lise öğrencilerinin, yaş farkı nedeniyle, ilköğretim öğrencilerinden ayrı olmasında yarar bulunmaktadır. Hazırlık Okulu ise üniversiteye başlangıç kademesini oluşturmaktadır. Ayrıca dil laboratuvarları ve ortak öğretmen kullanımı olanakları nedeniyle, lise ile ilişkili ele alındı.

Gürbulak alanı lojmanlar ve ilişkili programlar için kullanıldı. Eğitimin bütünlüğünü zedelememek için bu bölgeye, üniversiteye ait akademik kullanımlar önerilmedi. Konut yaşantısının doğal uzantıları olan Anaokulu, İlköğretim Okulu ve Sosyal Merkez bu bölgede tasarlandı. Konutların planlamasında eğim belirleyici oldu. Terasevler genel karakteri yansıtan yapı tipolojisi olarak tercih edildi ve doğayı zedelemeden araziyi kullanmaya çalışıldı.

2.STRÜKTÜR

Yapılar genelde betonarme karkas olarak tasarlandı. Programın en önemli bölümünü oluşturan eğitim birimlerinde 6×8 m. (bürolar, akademisyen odaları), 6×10 m. (derslikler, laboratuvarlar) ve 6×12 m. (atölye ve özel laboratuvarlar) taşıyıcı düzenleri kullanıldı. Esnek bir taşıyıcı sistem hedeflenerek, konteyner gibi ele alınan bu bloklarda taşıyıcı azaltılmaya çalışıldı. Sistem prefabrikasyona da uygun olacak şekilde düzenlendi. İçsokak üzerinde ise hafif, çelik bir örtü önerildi.

Diğer yapılarda da benzer taşıyıcı sistemler düşünüldü. 6X6m., 6×7.5m. gibi taşıyıcı düzenleri seçildi. Yapılarda deprem şartlarına uygun, ekonomik sistemler tercih edildi.

3.YAPISAL DİL

Tepe üzerinde yer alan yapılar güçlü kentsel imgelere sahiptir. Eğimin yaratığı gerilim mekana dinamizm katmaktadır. Bu konumlanma, doğal olarak bir tehlikeyi de beraberinde getirmektedir. O da yapıların yığılma etkisi yaratmasıdır. Bu sorun, az katlı, çizgisel kütlelerin, dinamik kompozisyonu ile aşılmaya çalışıldı. Topografyanın doğal hatlarını izleyen yapıların ağaç dokusu ile tamamlanması yerleşimin karakterini oluşturdu. Mimari karakter olarak öykünmeye yaslı mimari oyunlardan özenle kaçıldı. İşlevin temsil edildiği, rasyonel, yalın bir dil, tasarımın ifadesi oldu.

İPEKYOLU ÜNİVERSİTESİ

Mimari Proje: TH&İDİL Mimarlık, Şehircilik LTD

Hasan ÖZBAY (Y. Mimar)

Baran İDİL (Kent Plancısı, Y. Müh. Mimar)

Tamer BAŞBUÐ (Mimar)

Aslı ÖZBAY (Y. Mimar, Restorasyon Uzm.)

Proje Ekibi: Aykut DÖNMEZ (Mimar), Onur SARIYILDIZ (Mimar), Akif YILMAZ (Mimar), Ramazan AVCI (Mimar), Merih Feza YILDIRIM (Mimar), Fulya SORGUN (İnşaat Teknikeri), Yılmaz MANAV(Mimarlık Öğrencisi), Burcu TERAKYE (Mimarlık Öğrencisi)

Statik proje: Atilla ESER (Y. İnşaat Müh.)

Mekanik proje: Bahri TÜRKMEN (Y. Makina Müh.)

Elektrik projesi: Nüvit KARAİBRAHİMOÐLU (Elektrik Müh.)

Danışmanlık hizmetleri: Bilal YAKUT (Mimari), Hakkı USTAÖMER (İnşaat Mühendisliği) ve EMAY Mühendislik A.Ş (Mekanik ve Elektrik Mühendisliği)

Yatırımcı: İpekyolu Eğitim ve Kültür Vakfı