Yeni tasarım ve içeriğiyle okurlarıyla buluşan Türkiye’nin en köklü inşaat dergisi olan İnşaat Dünyası dergisi, Türkiye’nin lokomotif sektörü olan inşaat ve yapı sektörünün uluslararası gelişimini ana misyonu olarak görür ve yıllardır ödün vermediği yayıncılık çizgisini sürekli geliştirerek bu misyonu gerçekleştirmeyi hedefler.

Mimar Gökhan Avcıoğlu

MİMARİDE CEPHE

Barınma ihtiyacı ile meydana gelmiş bir mekanın dış ortam şartlarından korunmak için yapılan ayırıcı dikey yüzeylerini cephe olarak tanımlarız. Sözlük anlamı bu… Bir yandan korur, bir yandan mahremiyet sağlar. Aynı zamanda binanın görsel olarak algılandığı yüzüdür, kabuğudur. Bu kabuk 19.yy’a kadar yapının taşıyıcı elemanlarından biriyken; 20.yy’da yapının duvarlarının ayrışarak dönüşmesiyle binanın giydiği kostüm haline geldi. Yani, önceleri insan vücudunun parçası gibi bir öneme sahipken şimdilerde daha çok elbisenin bedende gördüğü işlevi yerine getiriyor diyebiliriz.

CEPHE BİNANIN DURUŞUNA KARŞILIK GELMELİ

Fonksiyonların cepheyi etkilemesi kaçınılmaz, mesela bir ofis ile bir konutu birbirinden ayıramıyorsanız o zaman o cephede bir sorun vardır. Sorun; ofisin cephesi şöyledir, konutun ki böyledir gibi bir ayrımın olması değil, binanın ne olduğuna dair hiçbir işaret vermeyecek şekilde tanımsız bir cephesi olmasının pek anlamlı bir yaklaşım olmaması… Zihnin bakılanla ilişki kurabiliyor olması önemli… Cephenin de bu bağlamda binanın duruşuna karşılık gelmesi ve anlaşılmasına katkı sağlaması, cepheyi hem kendi hem de kente kattığı değeri ile önemli hale getirir. Binanın üzerine en çok zaman harcanılan kısmıdır belki de. Fakat tam olarak ne programın, ne de estetiğin kontrolündedir; her mimar farklı yaklaşır. GAD ise cepheye de tüm yapı gibi yeni imkanlarla geleneğin görgüsünü harmanlayarak yorum getirmeye çalışır. Farklı kılmak adına yapılan bir çalışmadan çok mekanına bağlı, cephesi ve kendisi ile “bütün” binalar yapma uğraşındadır.

CEPHE MALZEMESİNİN YAŞI EN AZ 3 MİLYON YIL OLMALI

Dış cephe malzemesi için benim tercihim, malzemenin yaşının en az 3 milyon yıl olması. Yani taştan bahsediyorum. Böylece bu kadar uzun bir süre her türlü çevre şartına dayanabilmiş bir malzemenin; binayı ömrü boyu koruyacağı konusunda bir şüpheye yer kalmaz. Ayrıca doğaldır; güneşe, yağmura göre şekil değiştirmez. Beklenmedik sonuçlar ortaya çıkmaz. Firesi yoktur. Ön üretimin boyutlarına, gereklerine uymak zorunda değildir. İnşa esnasında istediğiniz gibi tekrar işler; istediğiniz boyuta, şekle getirip kullanabilirsiniz. Aslında taşa bu kadar tutunup, onu kullanmaya eğilim göstermemin sebebi; günümüzdeki malzemelerin esnek olmasına izin vermeyen üretim teknikleri, kısıtlamaları ve üretim bandına mahkum olmaları. Bu konuda cephe malzeme üreticilerinin mimarı serbest bırakacak çözümler geliştirmeleri gerekiyor. Yani probleme göre hızla adapte olabilen yeni nesil cephe firmalarına ihtiyacımız var.

CEPHE YALITIMI

Doğru dış cephe yalıtımı cepheyi cılız bir yüzey olmaktan çıkarıp, hacme dönüştürmekle olur. Mesela, en az yarım metre kalınlığında dolu tuğla ya da taş bir cephe bunu rahatça sağlar. Sonuçta kışın duvardan içeriye doğru su girmeye başlarsa bahara kadar içeri geçemez, sonra da kurur.

Başka bir yaklaşım da cepheyi çift cidarlı yapmak (çift cephe olarak da geçiyor). Bu durumda iki cephe elemanı arasında oluşan hacim yalıtımı sağlamaya yardımcı oluyor. Bunun dışında cephenin bakımı gibi ihtiyaçları da bu hacmin elverdiği şekilde rahatça giderilebilir.

Ama bence cepheyi yalnızca yalıtım amaçlı kullanmamalıyız. Gelecekte kullanacağımız cepheler yalıtım özelliklerinin yanı sıra güneş enerjisi toplayan sistemlerin kullanımıyla, yağmur suyu veya şebeke suyunun toplandığı depolarla olmalı.

CEPHE DANIŞMANLARI İLE ÇALIŞILMALI

Cephe malzemeleri ve teknolojileri gelişiyor fakat bunun etkisi nasıl oluyor ona da değinmek gerek. Çok fazla, çok çeşitli malzememiz ve tekniğimiz var, fakat bu bolluk ne doğurdu? Eskiden daha az teknik, daha az malzeme vardı. Birbirine referans veren kısıtlı sayıda yöntem vardı ve bir birliktelik oluşturuyorlardı. Şimdi ise çokluktan kaynaklanan bir karmaşa ve uyumsuzluk söz konusu değil mi sizce de? Ben sokakta yürürken bunu görüyorum cephelere baktığımda, özellikle Türkiye böyle ne yazık ki.

Cephelerin aslında bambaşka bir danışmanlık altında yapılması gerekliliği var günümüzde. Cephe danışmanlığı ve tasarımı konusu şu sıralarda proje masrafları arasında göze batan, rahatsız eden bir unsur olarak geçiyor. Yani mühendisliği sağlam, yeni teknik ve malzemeler kullanan bir cephe için bu konuda deneyimli firmalarla çalışılmalı.

CEPHE AZ KATMANLI VE KALIN OLMALIDIR

En başarılı cephe uygulaması için günümüzden çok eskiye gitmem gerek, ama bir aralık vermek bile pek mümkün değil. En azından şunu söyleyebilirim; başarılı bir cephe, az katmanlı ve kalın olmaktan geçer. Modernizm ise maalesef bunun tam tersi ve sayılı bazı eserler dışında hep kötü örnekler meydana getirmiş.