Yeni tasarım ve içeriğiyle okurlarıyla buluşan Türkiye’nin en köklü inşaat dergisi olan İnşaat Dünyası dergisi, Türkiye’nin lokomotif sektörü olan inşaat ve yapı sektörünün uluslararası gelişimini ana misyonu olarak görür ve yıllardır ödün vermediği yayıncılık çizgisini sürekli geliştirerek bu misyonu gerçekleştirmeyi hedefler.

50 AVM açılış için geri sayımda

Alışveriş merkezi yatırımlarında deneyim kazanan Türk firmaları, iç pazarın doygunluğa ulaşmasıyla yönünü dışarı çevirdi. Alışveriş Merkezleri ve Perakendeciler Derneği (AMPD) tarafından yapılan açıklamada, yurtdışında gelecek yıl ortalama 50 civarında alışveriş merkezinin hayata geçeceği ve 5 milyar dolarlık AVM yatırımı olacağı bildirildi.

Türk inşaat firmalarının yurtdışında gerçekleştirdiği projeler AVM Birliği tarafından, inşaat sektöründe referans olarak gösteriliyor. Yurtıdışı AVM yapımı denilince akla gelen ilk isim 20 AVM projesiyle Turkmall. Gayrimenkul yatırım ve geliştirme şirketi Turkmall yatırımlarına Libya’da ağırlık veriyor. Toplam 500 milyon Euro değerinde üç adet alışveriş merkezi yapmak için Libya devletiyle ortaklık kuran Turkmall, organize perakendeciliği Libya’ya taşıyor. Bunun yanısıra Rusya, Çin, Suriye, Mısır, Azerbaycan, Tunus, Fas, Gürcistan, Umman’da da AVM inşaatlarını sürdürüyor. İkinci sırada ise 13 AVM ile FİBA Holding, onu takip ediyor. Romanya ve Moldovya’nın yanı sıra Çin’de AVM yatırımı ve inşası gerçekleştiriyor. Romanya’da Bükreş şehrinde 2, Moldova’nın başkenti Kişinev’de 1 alışveriş merkezi bulunan holdingin Çin’in kuzeydoğusunda önemli bir sanayi merkezi olan Shenyang’da açılacak olan alışveriş merkezinin inşaatı devam ediyor. Rönesans’ın ise Rusya Novosibirsk’de ve Libya Tripoli’de inşaatı devam etmekte olan yatırımları var. Firma, yakın zamanda Libya Misurat’da ve İran Tahran’da inşaatına başlayacakları yatırımlar için hazırlanıyor. Kayı İnşaat 2007’de başladığı Baltık ülkelerinin en büyük AVM’lerinden biri olan Litvanya Vilnus’taki OZAS projesi, geçtiğimiz ağustos ayında tamamlanarak Alman ECE Projectmanagement Vilnius’a teslim edildi. 2 yıl gibi kısa bir sürede 90 Türk mühendis ve 2 bin 500 Türk işçisinin emeğiyle tamamlanan 145 bin metrekarelik OZAS Projesi, pek çok yönüyle Avrupa’nın gözdesi konumunda. GİNTAŞ’ta AVM yatırımlarında önde gelen isimlerden, Balkanlarda gerçekleştirdiği projeleriyle adından söz ettiren GİNTAŞ, Bulgaristan, Arnavutluk, Makedonya ve Kosava’nın yanı sıra son yılların önemli yatırımlarından bir tanesini Avrupa’nın en yeni ülkelerinden Karadağ’da tamamladı. Mall of Montenegro projesi bölgenin ilk ve en kapsamlı alışveriş merkezi.

Bunların yanı sıra; Kayı İnşaat’ın Samara Rusya’daki Mega Family AVM, Enka’nın Rusya Ramstore AVM ve Leningradsky AVM’sini Çimkent Kazakistan Mega AVM, Astana Kazakistan Keruen AVM ve Aktöbe AVM’sini saymak mümkün.

Alışveriş merkezi yatırımlarında deneyim kazanan Türk firmalarının yurtdışına yöneldiği ve bu yıl içerisinde 50 AVM inşaatına başlayacağı açıklamasının ardından yatırımların yakın zamanda ne boyut kazanacağını öğrenmek için konunun ilgililerinden bilgi aldık:

“İÇ PAZAR DOYGUNLAÐA ULAŞTI”

Alışveriş Merkezleri ve Perakendeciler Derneği Başkanı Mehmet Nane:

Türkiye’de özellikle son dönemde yapılan alışveriş merkezleri ile birlikte doyuma ulaşan AVM yatırımlarının ardından Türk firmalarının, başta Rusya, Libya, Suriye, Türkmenistan, Suudi Arabistan olmak üzere mevcutta bulunan ve yapımı planlanan AVM’lerin sayısı 50’ye ulaşmış durumda. Bunun başlıca nedeni pazarın doygunluğa ulaşması. Bugün sayıları 50’yi bulan yurtdışı AVM yatırımların sayısının gelecek dönemde 150’ye ulaşacağını tahmin ediyoruz. Yurtdışına gitmelerinin tek nedeni sadece pazardaki doygunluk değil aynı zamanda inşaat konusunda edinilen deneyim. Artık firmalar yeni yatırım alanı içindeler. Bugün gelinen noktada AVM yatırımcılarının kalıcı olabilmesi için yurtdışına gitmesi gerektiğine inanıyorum. Türkiye’de perakendenin doyum noktasına geldiğini göz önüne aldığımızda yurtdışı yatırımlarının büyük önem kazanıyor. Bu noktada kısa bir süre önce yurtdışında Türk markalarının ağırlıklı olarak yer alacağı AVM ve mağazalar kurmak amacıyla ‘Perakende Yatırım Koordinasyon Kurulu’ oluşturulduğunu da hatırlatmakta fayda görüyorum. Bildiğiniz üzere Türkiye, 2023 yılında 500 milyar dolarlık ihracat hedefine sahip. Bu anlamda yurtdışında açılan AVM’ler kalıcı ihracata olanak tanıyarak, ihracatın artırılmasına da katkı sağlayacak. Yurtdışı AVM yatırımlarında gün itibarıyla öncelik verilen pazarların, Ortadoğu, Kuzey Afrika ve Balkan ülkeleri ile Türk cumhuriyetleri olduğunu görüyoruz. Biz de AMPD olarak yurtdışındaki AVM’lerde mağaza açacak Türk firmalarına destek verilmesi yönünde çalışmalarımıza hızlı bir şekilde devam ediyoruz.

AVM İNŞAATLARINDA NEDEN TÜRKİYE TERCİH EDİLİYOR?

Rönesans Gayrimenkul Yatırım CEO’su Zafer Baysal

Dünya çok büyük bir pazar. Türkiye bunun bir alt kümesi 200 ülkeden birisi. Sektöre global bazda bakıldığında çok fırsat var. Türk firmaları da inşaattaki önceliklerinden dolayı bu fırsatları güçleri oranında değerlendirmeye çalışıyorlar. AVM inşaatlarında önceliğimiz gelişmiş olan pazarlar değil. Bugün gidip Fransa’da bir alışveriş merkezi yapmaya kalksanız orada mevcut 4 bin kiracısı olan grup bile inşaat iznini ancak 16 yılda alıyor. Bizlere gelişmiş pazarlarda çok fazla ekmek yok. Nerede var? Türkiye’nin yakın coğrafyasında, 3 saatlik uçuş mesafesini içeren Kuzey Afrika’da, Ortadoğu’da bir miktar da Türki Cumhuriyetlerde Rusya’da ve Doğu Avrupa’da. fırsatlarımızın olduğu fark yaratabileceğimiz alanlar. Yurtdışında Türk inşaat firmalarının niye değeri var? Çimento aynı çimento, beton aynı beton kullandığınız demir aynı, en önemli avantajınız inşaat işçisi. Yurtdışına gönderdiğimiz çok ciddi sayıda inşaat işçisi var. Vasıfsız işçimiz çok. Bu nedenle yurtdışındaki AVM inşaatlarında tercih ediliyoruz.

“SİNDİREREK BÜYÜYECEÐİZ”

Alışveriş Merkezleri Yatırımcıları Derneği (AYD) Genel Sekreteri Nihat Sandıkçıoğlu:

Alışveriş Merkezleri ve Perakendeciler Derneği’nin beyanatı bize doğru geliyor. Artık AVM’lerdeki hızlı büyüme dönemi sona erdi. Krizin etkisiyle yurtiçi yatırımlar sindirim dönemine girdi. AVM yatırımları tamamen sona erdi diyemeyiz, hala değerli arsalarda alışveriş merkezi projeleri devam ediyor, yeni açılacak AVM’ler de var. Ancak bu saatten sonra geçmişteki hızı yakalamaya imkân yok. O dönem hızlı arz ve talep söz konusuydu. Şimdilerde ise sindirerek büyüyecek. Yurtdışında yatırımlar niye var? Global pazar içerisinde hem sermayenin hem bilginin gelişmekte olan aktarılması kadar doğal bir şey olamaz. Türk inşaat firmaları ve yatırımcıları AVM konusunda deneyim sahibi bunun içinde yurtdışında aranan konumdalar. İnşaat firmalarının ağırlıklı yer aldığı coğrafya, Rusya, Cezayir, Fas, Tunus ve Kuzey Afrika. Ancak bu yatırımlar dünyanın her yerinde olabilir. Türkiye’de ilk AVM inşaatı yapan Bayraktar firmasının Amerika’da bir yatırımı var. Olgun pazarlara girmek risklidir Çin’e gidiliyor. Bütün dünya Çin’e yol almaya başlıyor. Hindistan yine Çin gibi hedef pazar olarak görülüyor. Hedef pazarlar belirlerken Türkiye içindeki alışveriş merkezi pazarının nabzını tutmaya çalışıyoruz. Nerede ne kadar büyüklükte proje var. Bu projelerin şehirle olan bağlantısını değerlendirmeye çalışıyoruz. İnşaat halindeki projeleri data bankamıza yerleştiriyoruz. Müşterinin algısını ölçmek için araştırmalar yapıyoruz bilimsel, tercih edilen markaları alışveriş merkezi müşterilerine sunuyoruz. AVM endeksi her ay yayınlıyoruz. Ciro ve ziyaretçi endeksi olarak yayınlanıyor. Bu pazar global yatırımcılar açısından rekabet halinde yürüyecek. Bizdeki alışveriş merkezi tasarım bilgisi birçok Avrupa ülkesinden çok daha iyi düzeyde.

“YATIRIMLAR BÖLGESEL OLARAK DOYUMA ULAŞTI”

Olivium Outlet Center Genel Müdürü Aytaç ÖZÇİÇEK

Türk firmaları özellikle Ortadoğu, Turki devletleri, Rusya ve son dönemde Çin pazarına önem vermeye ve bu bölgelerde iş ve yatırım yapmaya başladı. Özellikle Türkiye pazarında son dönemde alışveriş merkezi yatırımı konusunda ciddi deneyimler kazanan ve büyümeyi hedefleyen yatırımcı ve inşaat firmaları için bu bölgeler verimli olmaya devam edecek. Aynı zamanda Türk perakende sektörünün yurtdışına açılıp büyüyebilmesi içinde yurtdışı yatırımcıları bir fırsat teşkil ediyor. Türkiye pazarında AVM yatırımları bölgesel olarak doygunluğa ulaşsa da henüz alışveriş merkezi bulunmayan birçok ilimiz bulunuyor. Ankara, İstanbul, Bursa gibi büyükşehirlerde alışveriş merkezi yatırımları planlanan ve yapımı devam edenlerle birlikte doygunluğa ulaştı. İnşaat firmalarının yurtiçindeki alışveriş merkezi inşaatları ve yatırımları 2005-2008 yılları arasındaki gibi hızlı olmasa da az artış oranlarıyla devam edecek.