Yasemin Somuncu: ZeroBuild Türkiye’21 ‘Sıfır Enerji Binalar’ı gündeme taşıyacak

İnşaat Dünyası Dergisi “Marka” röportajları bölümünde ZeroBuild Türkiye’21 Genel Sekreteri Yasemin Somuncu’yu ağırladı. Somuncu, “ZeroBuild Türkiye’21 ile enerji tasarrufunda büyük önemi olan ‘Sıfır Enerji Binalar’ konusunda gerçekleştirilmiş örnekleri paylaşarak, farkındalığın yaygınlaşmasını ve kamuoyunun dikkatini çekmeyi amaçlıyoruz. Bu sene, 2020’de ulaşılan ağ sayısını iki katına çıkartarak, daha geniş kitlelere, mesleklere ve yaş gruplarına ulaşmayı hedefledik” dedi.

Bu yıl ikincisi düzenlenecek olan Sıfır Enerji Binalar Sanal Forumu ZeroBuild Türkiye’21’in programını genel hatlarıyla özetler misiniz? Forumda hangi disiplinler bir araya gelecek, neler konuşulacak?

Enerjiyi verimli, doğru ve bilinçli kullanmak, ilavesinde de tasarruf sağlayacak uygulamaları tercih etmek, hem bugün hem de gelecek nesillere bırakacağımız miras için çok önemli. Bu yıl ‘Hemen Şimdi Harekete Geç!’ sloganıyla gerçekleştireceğimiz ZeroBuild Türkiye’21’de Sıfır Enerji Binalar, 35 ülkeden 110 fikir önderi tarafından ve her biri Birleşmiş Milletler tarafından 2030 yılı için belirlenen “Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları”na referans verilecek 30 oturumda hayata geçirilecek. Forum kapsamında enerji verimliliğinde büyük önem taşıyan Sıfır Enerji Binalar konusu tüm ana ve yan sektörleri de kapsayacak şekilde her açıdan ele alınacak, gerçekleştirilmiş iyi örnekleri masaya yatırılırken, uygulamaların her boyutta günlük hayatın olağan akışına dâhil edilmesi için konuya dair fikir önderleri bilgilerini paylaşacak. Uluslararası Sıfır Enerji Binalar Forumu ZeroBuild Türkiye’21; yapı malzemeleri, yenilenebilir enerji, yalıtım, havalandırma, ısıtma, soğutma, ev otomasyonu, aydınlatma, ev aletleri, finans, mimarlık ve müşavirlik hizmetleri gibi tüm ilgili disiplinler ve tedarikçiler ile karar alıcıları ortak bir platformda bir araya getirecek.

Yüzde 100 Sıfır Enerji Binalara dönüşümü desteklemek amacıyla kamu, özel sektör, akademisyenler, gazeteciler, inşaat malzemesi üreticileri, sivil toplum kuruluşları, üniversite öğrencileri, mimarlar, mühendisler, konut sakinleri, çevre gönüllüleri gibi birçok farklı kitleyi buluşturacak forum, 22-26 Eylül 2021 tarihleri arasında 5 gün boyunca dijital ortamda ve eş zamanlı simultane hizmeti ile gerçekleştirilecek.

ZeroBuild Türkiye’21’de “Sıfır Enerji Binaların Sürdürülebilir Kalkınmadaki Rolü” başlığı ile açılış oturumu 22 Eylül’de gerçekleşecek olup, Yeşil Tedarik Stratejileri, AB standartlarına uyum, Yeşil Mutabakat ve Türkiye’ye etkileri konularında bilgi paylaşımları yapılacak. Etkinliğin 2. günü, enerji verimliliği finansmanı, bina ve malzeme sertifikasyon sistemleri, binalara entegre fotovoltaikler, ölçme ve doğrulama konularında uzmanların bilgi paylaşımlarıyla devam edecek. Etkinliğin 3. günü olan SEPEV Günü, 24 Eylül’de Sıfır Enerji ve Pasif Ev Derneği (SEPEV) ile ortak gerçekleştirilecek. Forumun 4. günü ise “Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları”nın 3. maddesi “Sağlıklı ve Kaliteli Yaşam”a, 4. maddesi “Nitelikli Eğitim”e, 7. maddesi “Erişilebilir ve Temiz Enerji”ye ve 11. maddesi “Sürdürülebilir Şehirler ve Topluluklar”a hizmet edecek. ZeroBuild Akademi başlığında Milli Eğitim Bakanlığı ile ortaklaşa gerçekleştirilecek günün açılış konuşmasını, MEB Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü Sosyal Ortaklar ve Projeler Daire Başkanı Sayın Şennur Çetin yapacak ve çok değerli uzman akademisyenlerin katılımıyla mesleki ve teknik lise öğretmenlerine güncel bilgiler aktarılacak, Sıfır Enerji Binalar’a ve yerleşkelere hızla ulaşmak üzere yöntemler paylaşılacak.

Etkinliğin bu yılki ayağında masaya yatırılacak öncelikli gündem konuları hakkında bilgi verir misiniz? Geçen seneden farklı olarak bu yıl Zerobuild Türkiye’21’de neler paylaşılacak?

ZeroBuild Türkiye’21 ile enerji tasarrufunda büyük önemi olan Sıfır Enerji Binalar konusunda gerçekleştirilmiş örnekleri paylaşarak, uygulamaların her boyutta günlük hayatın olağan akışına dâhil edilmesini, farkındalığın yaygınlaşmasını ve kamuoyunun dikkatini çekmeyi amaçlıyoruz. Dünya örneklerinin paylaşımı ile tüm paydaşlara bir yol haritası sunabilmenin ötesinde ülkemizin sahip olduğu mimarlık-mühendislik-finans bilgisi ve üretim-sanayi kabiliyetleri ile Sıfır Enerji Binalar’a ulaşmanın aslında hiç de zor olmadığını bu yıl tekrar vurgulayacağız. Açılış oturumuna sıfır enerji binaların sürdürülebilir kalkınmadaki rolü ile başlayacak olan ZeroBuild Türkiye’21’e bakanlıklar düzeyinde konuşmacı katılımı sağlanacak. Enerji verimliliği finansmanı konusunda oturumun konuşmacıları olan finans kurumlarının görüşleri ve TurSEFF değerlendirmeleri konu edilecek. Bu yıl forum kapsamında ilk kez ZeroBuild Akademi Günü yer alacak. Milli Eğitim Bakanlığı ile “1000 Okul Projesi” kapsamında gerçekleştireceğimiz günün programında, mesleki ve teknik lise öğretmenleri ile sıfır enerji binalar özelinde mesleki ve teknik eğitim alanına katkı sağlamak için bilgi paylaşımı yapılacak. Ayrıca bu yıl forumumuzda gençler de bizlerle. Forumun son günü gerçekleşecek büyük kapanış oturumunda ZeroBuild Üniversiteler Ağı’nı temsilen gençler değerlendirmelerde bulunacaklar ve geniş katılımlı bir kampanyayı başlatacaklar. ZeroBuild Türkiye’21 ile 2020 yılında ulaşılan ağ sayısını iki katına çıkartarak, daha geniş kitlelere, mesleklere ve yaş gruplarına ulaşmayı hedefledik ve çalışmalarımızı bu doğrultuda ilerlettik.

Bir yanda hızla artan yapılaşma diğer yanda enerjide dışa bağımlı olduğumuz gerçeği var. Buradan hareketle nasıl bir yapı modeli ile çözüm geliştirirsek gerçek bir sürdürülebilir başarı elde edebiliriz?

Veriye dayalı ve bilgi odaklı bir süreç yürütmek üzere düşünce kalıplarımızı her seviyede değiştirmemiz gerekiyor. Arz ve talep arasında denge var mı? Yoksa ibre bir tarafa fazla mı kaymış? Dengede olan bir süreçten bahsediyorsak iklim değişikliğiyle mücadeleyi, su kaynaklarımızı ve biyolojik çeşitliliğimizi koruyan yapılaşma modellerine yönelme kapasitemiz var demektir. Yerelde imal edilen malzemelerimizde evrensel standartları yakalamak üzere kaliteyi yükseltmeli ve sadece iç pazarımıza odaklanmamalıyız. Yapılaşma sürecinde yer alan paydaşların mutlaka eğitimden geçmiş, ehil kişiler olmasını sağlatacak mekanizmaları hayata geçirmeli ve kontrol süreçlerini çalıştırmalıyız. İşinin ehli olan kişiler doğal olarak enerji verimli ve üst seviyede kaliteli yapılaşmanın önünü açacaktır. Bu süreç; nicelikten çok niteliği öne çıkan, iklim ile uyumlu, sürdürülebilir yaşam alanları için mimar, mühendis ve mesleki teknik lise mezunları gibi pozitif disiplinlerden gelenler ile sosyal bilimlerden bilirkişilerin bir arada çalışmasıyla gerçekleştirilebilir. Süreç içinde karar vericilerin rolü, işletmelere düşük karbonlu ve kaynak verimli teknolojilere yatırım yapmak için ihtiyaç duydukları kesinliği sağlamak adına net sinyaller göndermek ve uzun vadeli bir politika çerçevesi oluşturmaktır. Ayrıca, politikaların gereksiz yüklerinin ortadan kaldırılması için karar vericilerin ve kanun yapıcıların iş dünyasını dinlemesi ve birlikte çalışması da önemlidir.

Kentsel dönüşüm çalışmaları, özellikle enerji tasarrufu açısından ne tür fırsatlar sunuyor?

Enerji tasarrufunun ötesinde, öncelikle enerji verimliliği için en hızlı hareketin binalar özelinde başlatılması gerekiyor. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın olası bir depremde can kayıplarını önlemek amacıyla yoğun şekilde gerçekleştirdiği kentsel dönüşüm çalışmaları aynı zamanda enerji kazanımı için önemli bir fırsat sunuyor. Türkiye’de deprem gerçeği göz önüne alınarak, yıkılması gereken binalar yerine yenileri tasarlanıp inşa edilirken ya da mevcut binaların deprem güçlendirmesi yapılırken, burada belirttiğimiz Sıfır Enerji Bina özelliklerini sağlayacak çalışmalarla beraber ilerlenmesi binalarımızı depreme karşı dayanıklı hale getirirken, hem genel enerji tüketimimizi azaltacak, sera gazı etkisini azaltacak, sosyal, ekonomik ve çevresel refahı koruyacak hem de mevcut kaynaklarımızı sürdürülebilir ve uygun maliyetli bir şekilde kullanmamızı sağlayacaktır. Kentsel dönüşümle birlikte sıfır enerji binaların yaygınlaştırılması ile enerji alanında önemli oranda tasarruf elde edileceği şüphesizdir. Türkiye’deki binalarda enerji performansı iyileştirme politikaları kapsamında Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından 20 Aralık 2020 tarihinde Neredeyse Sıfır Enerjili Binalar (NSEB) için Rehber Kitap yayınlandı. ZeroBuild Türkiye’21 ile yürürlükteki kanunları göz önüne alarak, önemli olan NSEB rehberinde yapılan tanımlamaların bir adım ötesine uzanarak Sıfır Enerji Binalar kavramına dikkatleri çekmenin yanı sıra, Avrupa Birliği’nde 1 Ocak 2021 itibarıyla zorunlu hale getirilen ‘Sıfır Enerji Binalar’a dönüşümün ülke gündeminde yer alması için Türkiye ve dünya kanaat önderleri ile birlikte kentsel dönüşümde yapılan yeni binalarda, yeni yol haritaları kapsamında konuyu hem ulusal hem de yerel ölçekte her açıdan ele alacağız.

‘Sıfır Enerji Binalar’a dönüşümde ‘Pasif Ev Binalar’ nasıl bir yere ve öneme sahip? Bu alandaki bilinç düzeyiyle ilgili dünyadaki ve ülkemizdeki tabloyu yorumlar mısınız? Ülkemiz ‘Sıfır Enerji Binalar’a geçiş için gerekli altyapıya sahip mi?

Pasif Ev standartları ile inşa edilen binalar, Sıfır Enerji Binalar arasında enerjiyi en az tüketen binalardır. Enerji verimli binaların tasarımı, büyük ölçüde yerel iklime ve ayrıca bina inşaat geleneklerine, yapı alanına ve bina türüne bağlıdır. Yalıtım, hava sızdırmazlık veya mekanik sistemler açısından enerji verimli bir bina tasarlamak ve inşa etmek yetkin bir planlama gerektirir. Uzman tasarımcılarla ve konu hakkında eğitimli müteahhitler ve sertifikalı ustalar ile çalışmak önemlidir. Süreç boyunca tasarım, inşaat ve devreye alma ekiplerinin birbiriyle uyum içinde çalışması ve süreci şeffaf yürütmeleri önemlidir. Tasarım sürecinde harcanacak ilave bütçe ve süre, öncelikle inşaat aşamasında vakit kayıplarını, gereksiz harcamaları ve malzeme israfını önleyeceği gibi binanın işletme sürecinde de enerji harcamalarını en azda tutacak ve enerji fiyatlarının artışından bina kullanıcılarının etkilenmesini önleyecektir.

Sıfır Enerji Binalar kavramı ile artık dramatik bir değişime tanık oluyoruz. Sıfır Enerji Binalardaki tüketim ve yük hedefleri ülke bazında farklılık gösterirken, bu kavrama en yakın durumda bulunan Pasif Ev Standardı evrensel bir prototip olarak karşımıza çıkıyor. Dünya genelinde konforlu, çevreci ve sağlıklı Pasif Ev binaların sayısı gittikçe çoğalırken, hiç olmadığı kadar çok sayıda mimar ve mühendisin projeleri için bu sürdürülebilir bina sertifikasına ulaşmayı hedeflediği görülmektedir. İklim krizinin zararlarını fazlasıyla hissettiğimiz bu yıllarda, Pasif Ev standardı olmazsa olmaz bir ön koşul artık. Sıfır Enerji Binalara ulaşmaya en yakın binalar olan ve her iklim koşulunda uygulanabilen Pasif Ev standartlarının da Türkiye’nin her yerinde hayata geçirilebilmesi için artık sadece tasarımcılar nezdinde değil, malzeme üreticileri ve müteahhitler nezdinde de bir çaba başladığını görmekteyiz. Ülkemizde Pasif Evlerin hızla yayılmasını sağlamak üzere forumumuzda “Right Now, GO! – Hemen Şimdi, Harekete Geç” çağrısında buluyoruz. Forumun 3. günü olan SEPEV Günü’nde Sıfır Enerji ve Pasif Ev Derneği (SEPEV) ile Türkiye’den ve dünyadan gerçekleştirilmiş ve sertifika alma aşamasında olan farklı tipolojilerdeki yapılar masaya yatırılacak. Ayrıca diğer günlerde de Pasif Ev Komponent Sertifikası alma çalışmalarını yürüten veya Pasif Ev standartlarına ulaşılmasını sağlayacak Türkiye’deki malzeme tedarikçilerinden de temsilciler sunumlarda bulunacaklar. 

‘Sıfır Enerji Binalar’a dönüşümde nasıl bir yol izlenmeli? Hâlihazırda bu konuya en fazla hangi ülkeler yoğunlaşıyor?

Avrupa Birliği’nde 1 Ocak 2021 itibariyle ‘Sıfır Enerji Binalar’a dönüşüm zorunlu hale gelmişti. Yeşil Mutabakat ile birlikte Sıfır Enerji Binalar ve ötesinde Sıfır Karbon Binalar bütün dünyada ulaşılacak hedefler olarak ortaya konmaya başlandı. Devletler ve uluslararası kuruluşlar hızla bu doğrultuda çalışmalarını şekillendiriyorlar. Dolayısıyla önümüzde birçok örnek mevcut. Bir yandan ulusal bir yandan da yerel yönetimlerin izleyecekleri yol haritaları var. Artık bunları uygulamak ve kontrol mekanizmalarını hayata geçirmek çok önemli. Türkiye’de 5 yılda bir belediyeler beş yıllık stratejik planlamalarını hazırlar. Beş yıllık stratejik planlar, seçimleri takip eden ilk altı ayda hazırlanır ve altıncı ayın hemen ardından uygulanmaya başlanır. Stratejik planlar hazırlanırken ‘Sıfır Enerji Binalar ve Mahalleler’ ile ilgili kodların ve standartların stratejik planlamalara dâhil edilmesi ve uygulanması rahatlıkla sağlanabilir. Her bir belediyenin meclisinde il veya ilçe bazlı onaylanacak kararlar ile hızla hayata geçirilebilir.

Türkiye’nin iklim şartları göz önüne alındığında güney cephelerde dayanıklı panjurlar kullanılarak güneş ışınlarının camlardan içeri girmesi önlenebileceği gibi yeni yapılan binalarda yeşil çatı uygulamaları ve çatılarda kullanılmak üzere yenilenebilir enerji teknolojileri zorunlu hale getirilebilir. Bu zorunluluklar için imar mevzuatlarında gerçekleştirilecek iyileştirmeler sayesinde, vatandaşlar projelendirme ve ruhsatlandırma sürecinde kottan kazanmaya çalışma, Taban Alanı Kat Sayısı (TAKS) ve Kat Alanı Kat Sayısı (KAKS) verileriyle azami mekân kazanmaya çalışmak yerine, Sıfır Enerji Binalara evriltmeye yönleneceklerdir. Ayrıca, yenilenebilir enerji kaynaklarından enerji üretiminde belediyelerin önemli yetkileri bulunmaktadır. Sıfır Enerji Binaların yenilenebilir enerji kaynakları ile entegre yapısı nedeniyle elektriğini yenilenebilir enerji kaynaklarından üretmek isteyen tüketiciler için belediyelerce talep edilen bürokratik işlemlerin azaltılması ve kolaylaştırılması da belediyelerin ellerindedir.

Eklemek istedikleriniz…

Ortak akılla, çok çalışarak hedeflerimize en kısa zamanda ulaşmaya çalışıyoruz. Bu sebeple bizlere yer ayıran ve çalışmalarımızı okurlarına ulaştıran değerli İnşaat Dünyası dergisine çok teşekkür ederiz. Zerobuild Türkiye’21’e www.turkiye.zerobuild.org adresinden ücretsiz olarak kayıt olabilir, foruma dair tüm bilgilere web sitemizden ve @zerobuildTR / ZeroBuildTürkiye sosyal medya hesaplarımızdan ulaşılabilirsiniz.