Dünyanın en yüksek gökdeleni Suudi Arabistan’da yükseliyor
Suudi Arabistan'ın Cidde şehrinde yükselen ve tamamlandığında dünyanın en uzun yapısı unvanını alacak olan Cidde Kulesi'nde inşa süreci devam ediyor. Cidde Kulesi şimdiden 100'üncü katına ulaştı. Mimarlar, bunu yalnızca bir inşaat aşaması olarak değil, insanlığın gökyüzüne uzanan en cesur projelerinden birinde atılan dev bir adım olarak nitelendiriyor.
Dubai’deki Burj Khalifa 828 metre yüksekliği ile şu anda dünyanın en yüksek gökdeleni unvanına sahip. Cidde Kulesi 1000 metre yükseklikle Burj Khalifa’nın unvanını elinden alacak. Cidde Kulesi’nin kaç kat olacağı ise şimdilik sır gibi saklanıyor. Cidde Kulesi’nin inşaat maliyetinin ise 1.2 milyar dolar olacağı tahmin ediyor.
Burj Khalifa'yı Geride Bırakacak: 1.000 Metrenin Üstünde Bir Yapı
Şu an dünyanın en yüksek gökdeleni unvanını elinde bulunduran Dubai'deki Burj Khalifa, 828 metreyle göğe uzanıyor. Ancak Cidde Kulesi tamamlandığında bu rekoru tarihe gömeceği kesin. Bina 1.000 metrenin üzerinde bir yüksekliğe ulaşacak. Kesin yükseklik ise inşaat tamamlanana dek gizli tutulacak.
Oldukça ilginç bir durum var ki, Burj Khalifa'nın mimarı da Cidde Kulesi'ın tasarımcılarından Adrian Smith. Smith o dönemde çalıştığı SOM (Skidmore, Owings & Merrill) firmasında Burj Khalifa'yı tasarlamış. Sonrasında Gordon Gill ile birlikte AS+GG mimarlık firmasını kurarak Cidde Kulesi'ni hayata geçirmeye başlamıştır. Bir anlamda, dünyayı en yüksek binayla iki kez tanıştıran aynı mimar.
Cidde Kulesi'ın Tasarım Felsefesi: Çocukların Kağıttan Yaptığı Uçak Gibi
Mimar Gordon Gill, binanın siluetini oldukça şiirsel bir benzetmeyle anlatıyor. Gill’in tanımına göre bina tıpkı bir çocuğun yaptığı ve dik tutulmuş kağıt uçak gibi. Bu basit ama çarpıcı form, binanın yalnızca estetik açıdan değil, mühendislik açısından da önemli avantajlar sağladığı anlamına geliyor.
Gill'e göre Cidde Kulesi, geçmişteki dev yapılardan farklı olarak ‘son derece verimli’ bir yapı. Daha az malzemeyle daha fazla yüksekliğe ulaşmayı başarıyor. Bu da yapıyı hem sürdürülebilirlik hem de maliyet açısından dikkat çekici kılıyor.
Vizyon 2030'un Sembolü: Cidde'den Bir Şehir Doğuyor
Cidde Kulesi Suudi Arabistan'ın petrol bağımlılığını azaltmak ve ekonomisini çeşitlendirmek amacıyla başlattığı Vizyon 2030 programının en çarpıcı sembollerinden biri. Kule, tamamlandığında 5,3 milyon metrekarelik bir kentsel alan olan Cidde Ekonomi Kenti'nin kalbi olacak.
Mimar Gill’in’Zamanla bu, kendi başına bir şehir olacak. Cidde Kulesi, Cidde ve Suudi Arabistan için büyük bir katalizör.’ Cümlesi bu projenin salt bir bina olmadığını vurguluyor.
Suudi Arabistan'ın Dev Projeleri: NEOM ve Mukaab Ne Durumda?
Cidde Kulesi’nin bu başarısı, aynı ülkedeki bazı projelerin sancılı süreçleriyle tezat oluşturuyor. Fütüristik mega proje NEOM kapsamında yer alan The Line ve Trojena kayak merkezi gibi bazı ihaleler iptal edilmiş gibi görünse de, Suudi Arabistan Kamu Yatırım Fonu Başkanı Yasir El-Rumayyan, ‘NEOM’da hiçbir proje iptal edilmedi, bazıları hayati bir önem taşımadığı için ertelendi’ açıklamasını yaptı.
Bir diğer soru işareti ise Mukaab projesi. İçine 20 Empire State Binası sığabilecek hacmiyle dünyanın en büyük yapısı olmayı hedefleyen bu dev küp binanın inşaatının durdurulduğu ileri sürülüyor. Cidde Kulesi ise bu girdaplı tablodan etkilenmemiş görünüyor.
Dünya Genelinde Yükselen Gökdelenler ile Rekabet Kızışıyor
Yüksek Binalar ve Kentsel Yaşam Konseyi’nin (CTBUH) verilerine göre, 2026 itibarıyla dünya genelinde 300 metrenin üzerinde en az 89 ultra yüksek gökdelenin inşası sürüyor. Bu yarışta Amerika Birleşik Devletleri de geri kalmıyor. New York’taki 520 Fifth Avenue, Miami’deki Waldorf Astoria Hotel & Residences ve Cipriani Residences Miami öne çıkan projeler arasında yer alıyor.
Dubai ise listedeki güçlü konumunu koruyor. İnşaat halindeki dünyanın en yüksek altı yapısından dördü bu şehirde bulunuyor. Bunlar arasında, tamamlandığında Cidde Kulesi’nin ardından ikinci sıraya yerleşmesi beklenen Burj Azizi de var. Çin’de ise Tianjin kentindeki Goldin Finance 117’nin, 18 yılı bulan inşaat sürecinin ardından yakında tamamlanabileceği konuşuluyor.
