Selman Tarmur: MAPEI depreme dayanıklı yapılar için yüksek performanslı ürün ve sistemler geliştiriyor

İNŞAAT DÜNYASI DERGİSİ Mart-Nisan 2024 sayısında “Özel Dosya” bölümünde “Deprem Performansı Yüksek Yapılar ve Güçlendirme Teknikleri” konusunu masaya yatırdı. Dosya çerçevesinde sorularımızı yanıtlayan MAPEI Yapı Kimyasalları Genel Müdürü Selman Tarmur, “MAPEI depreme dayanıklı yapılar ve yapısal güçlendirme için ihtiyaca uygun, dünya çapında benimsenen, yüksek performanslı ürün ve sistemler geliştiriyor. Bu ürün ve sistemlerin sunduğu avantajlar arasında basit, hızlı uygulama ile yüksek dayanıklılık öne çıkıyor” dedi.

Marmara bölgesindeki olası deprem İstanbul ve çevre kentler için büyük risk oluşturuyor. Kentsel dönüşüm ve yapısal güçlendirmede performansı yüksek yapılar inşa etmek için kamu ve özel sektör nasıl bir iş birliği yapabilir? MAPEI YAPI KİMYASALLARI söz konusu iş birliğine nasıl katkı verebilir?

Evet, ne yazık ki, Marmara bölgesinde çok büyük bir deprem bekliyoruz. Bu kadar kalabalık şehirlerin ve bu kadar çok binanın olduğu yerde hızlı olmamız hayati önem taşıyor. Depreme karşı önlem alırken sadece binaların sorunlarını çözmek yetmeyecek. Dikkat etmemiz gereken viyadükler, otoyollar, tüneller, metrolar, kamu binaları gibi pek çok unsur bulunuyor. Yapısal güçlendirme çalışmalarında bu unsurlardan birini güçlendirmezseniz bile çalışmalar yarım kalır. Bu sebeple çözümlere bütünsel olarak bakmak gerekiyor.

İstanbul’da deprem başta olmak üzere olası afetlere yönelik müdahale ve önlemlere ilişkin en önemli çalışma İstanbul İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü tarafından 2021’de tamamlanan İstanbul İl Afet Risk Azaltma Planı (İRAP). 7 ve üzeri olası büyük Marmara Depremi’nin yapacağı yıkıcı etkilere yer verdikleri planda İstanbul’da riskli alanların büyük bölümünün Avrupa yakasında yer aldığı görülüyor. İstanbul’daki bina stoğunun önemli bir bölümü, kullanılan ve modern deprem yönetmelikleri sınıfında değerlendirilen 2007 ve 2018 deprem yönetmeliklerinin tanımladığı koşulları sağlamıyor. Dolayısıyla depremlerde hasar alma riskleri çok yüksek. İstanbul genelinde mevcut 1 milyon 165 bin 526 binadan yaklaşık yüzde 70’i 2000 yılı ve öncesinde inşa edilmiş ve bina stokunun yaklaşık yüzde 23’lük bölümü, 1980 yılı ve öncesince inşa edilen binalardan oluşuyor.

Binalarımız için bir analiz yaptırmamız lazım. Binamızı kontrol ettirmemiz gerekiyor. Belediyeden yardım alabilir, belediyeye başvurabiliriz veya özel sektördeki firmaları davet edip, binamızın elden geçirilmesini sağlayabiliriz. Bu analiz sonucunda da çıkacak rapor doğrultusunda yapısal güçlendirmeye uygun bir binamız var ise apartman sakinleri olarak alacağımız karar doğrultusunda bu işi başlatabiliriz. Bu kararı aldıktan sonra işin bürokratik kısmı devreye giriyor, belediye nezdinde ruhsat gibi izinlerin alınması gerekiyor. Bu işlemlerin de olabildiğince hızlı olması büyük önem taşıyor. Daha sonraki süreç ise; binanın neresi güçlendirilecek, nasıl güçlendirilecek, hangi malzemeler seçilecek nereye uygulanacak gibi fiziksel olarak bir uygulama projesinin yapılması ve apartman sakinlerine teslim edilmesi şeklinde ilerliyor. 

GÜÇLENDİRME, YIKIP YENİDEN YAPMAYA GÖRE ÇOK DAHA HIZLI VE DÜŞÜK MALİYETLE YAPILABİLİYOR

Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca hazırlanan Kentsel Dönüşüm Finansman Paketi kapsamında konutunu güçlendirmek isteyenlere yönelik de destekler hayata geçirildi. Bu çerçevede evini depreme karşı güçlendirmek isteyenler 320 bin TL’ye kadar kredi kullanabilecek. 10 yıl vadeli kullanılabilecek kredi için konut sahipleri maliyetin yüzde 0,99’unu ödeyecek.

Güçlendirme, yıkıp yeniden yapmaya göre çok daha hızlı ve düşük maliyetle yapılabiliyor.  Daire başına 320 bin liraya kadar 10 yıl vadeli ve yüzde 0,99 faizle güçlendirme kredisi sunuluyor. Binadaki daire sayısı ve konutların büyüklüğü ile güçlendirmenin kapsamı maliyeti etkiliyor. Daire başına güçlendirme maliyeti daha düşük ve yüksek rakamlar da olmakla birlikte ortalama 250 bin TL ile 350 bin TL arasında değişiyor. Yani 320 bin liranın ekstra bir durum olmaması halinde yeterli olduğu görülüyor. Söz konusu rakamı bankadan kullanan bir vatandaşın aylık ödeyeceği taksit tutarı 4 bin 569 liraya denk geliyor. Yani destek paketi, düşük taksitlerle konutu güçlendirme imkânı sunuyor.

YÜKSEK TEKNOLOJİ VE YÜKSEK PERFORMANSLI GÜÇLENDİRME SİSTEMLERİ

Marmara Bölgesi’ndeki olası deprem öncesi başta İstanbul gibi büyük kentlerde alt yapı ve bina güçlendirmesinde kullanılabilecek ürünlerinizden bahseder misiniz?  Hangi yapılar için güçlendirme sistem ve ürünleriniz bulunuyor?

Kentsel dönüşüm kapsamında riskli binaların tamamının yıkılıp yeniden yapılması zaman ve maliyet olarak pek mümkün görünmüyor. Yapılması gereken, kentsel dönüşüm çalışmalarının yetişemediği noktalarda hızlı, güvenilir ve daha az maliyetli çözüm olan yapısal güçlendirme çalışmalarını yaygınlaştırmak ve desteklemek olmalı. 

Kriterlere uygun şekilde güçlendirilen binaların deprem güvenliği açısından yeni yapılardan hiçbir farkı olmamakla birlikte, yıkıp yeniden yapmaya oranla daha düşük bir maliyete gerçekleştirilebiliyor. Bugün dünya çapında benimsenen, yüksek teknoloji ve yüksek performanslı güçlendirme sistemleri arasında, Mapei tarafından geliştirilen kompozit malzemelerin kullanımına dayanan sistemler yer alıyor.

Sismik aktivite sırasında yapılara ekstra koruma sağlamaya yönelik bu sistemler arasında; klasik Mapei polimer matris ve elyaf bazlı FRP SİSTEM, inorganik matrislerin ve elyafların kullanımına dayanan ve doğal taş ve kagir yapılar için daha modern güçlendirme konsepti olan FRG SİSTEM, yük tașımayan yapı elemanlarına yönelik son jenerasyon güçlendirme çözümleri sunan MAPEWRAP EQ SİSTEM ve taşıyıcı elemanların güçlendirilmesi ve tamiratında kullanılan PLANITOP HPC (Yüksek Performanslı Mikro Beton) teknolojisinin sunduğu ultra yüksek performanslı çimentolu kompozit çözümü sayılabilir. Bu sistemlerin sunduğu avantajlar arasında basit ve hızlı uygulama, yüksek dayanıklılık ve müdahalede kütle arttışı gerçekleşmediğinden yapının rijitliğinin değişmemesi öne çıkıyor.

YAPILARDA KOROZYONU ÖNLEMENİN TEK YOLU DOĞRU SU YALITIMI

Performansı yüksek yapılar ve yapısal güçlendirmede su yalıtımının önemi nedir? Su yalıtımına yönelik ürünleriniz hakkında bilgi verir misiniz?

Binaların depreme karşı dayanıklılığını yalnızca yapının kalitesi ve yönetmeliğe uygun inşa edilmesi değil, çelik donatının dayanımı için gerekli olan su yalıtımı da büyük ölçüde etkiliyor. Deprem sırasında meydana gelen çoğu yıkımın arkasında yetersiz su yalıtımı nedeniyle yapıda zamanla meydana gelen zayıflama ve korozyon olduğunu görüyoruz. Herhangi bir yoldan binaya sızan suyun yol açtığı korozyonu önlemek ancak standartlara uygun, kaliteli malzeme ve doğru uygulama ile yapılan su yalıtımıyla mümkün oluyor.

Korozyona uğrayan bir binanın donatı taşıma gücünün 5 yılda yarı yarıya, 15 yılda %90 oranında ve 24 yılın sonunda ise tamamen kaybolduğu belirtilmiştir. Özetle, su yalıtımı doğru yapılmamış yeni bir binanın 24 yıl içinde depreme dayanıksız hale geldiği ortaya çıkmıştır.

2018 yılında yürürlüğe giren yeni Su Yalımı Yönetmeliği ile yeni yapılacak binaların toprakla temas eden temel, döşeme ve bodrum duvarlarında, çatılarında, balkon ve ıslak hacimlerinde su yalıtımı yapılması zorunlu hale getirildi. Mevcut binalarda ise su yalıtımı gerektiren, tadilat yapılması veya su etkisine karşı yalıtım ve/veya drenaj önlemi alınması halinde yine yeni Yönetmelik esaslarına uyulması gerekiyor.

MAPEI olarak, depreme dayanıklı binalar inşa etmek için yapının temel betonunu geçici ve sürekli su etkilerine karşı koruyan ve yapının uzun süreli taşıma kapasitesinin devamını sağlayan etkin bir temel/perde su yalıtımının çok önemli olduğunu düşünüyor ve bu ihtiyaca uygun, dünya çapında benimsenen, yüksek performanslı ürün ve sistemler geliştiriyoruz.

TEMEL/PERDE SU YALITIMINDA İKİ SİSTEMİMİZ ÖN PLANA ÇIKIYOR

Temel/perde su yalıtımında kullanılabilecek birçok ürünümüz olmakla beraber özellikle iki sistemimiz ön plana çıkıyor; MAPEPLAN KOMPARTMAN SİSTEM ve MAPEPROOF FBT SİSTEM. MAPEPLAN KOMPARTMAN SİSTEM hem PVC membranın ilgili tüm destekleyici ürün ve aksesuarlarıyla beraber kullanılması sayesinde bir sistem içinde etkili su yalıtımı yapılmasını hem de sistem içindeki “post enjeksiyon” bileşenleriyle yapının faydalı ömrü süresince, su yalıtımının bir şekilde hasar görmesi sonucu oluşabilecek zafiyetlerin çok düşük maliyet ve pratik yöntemlerle giderilmesini sağlayan bir sistem.

MAPEPROOF FBT SİSTEM ise non-woven kumaş katmanlı FBT sentetik membrandan yapılmış, üzerine beton döküldükten sonra; beton ile monolitik bir yapı oluşturan ve bu sayede servis süresi boyunca betona mükemmel bir yapışma performansı sağlayan bir yalıtım sistem. Her iki yalıtım sistemimiz de uzun yıllar boyunca temel altı su yalıtımı sağlayacağından bu süre zarfında beton içindeki donatıları da olası korozyon etkisinden uzak tutacaktır.