Mimarlar İnşaat Dünyası Dergisi’ne konuştu: Necdet Kırhan Yazıcı 

İnşaat Dünyası Dergisi Eylül-Ekim 2024 sayısında “Mimarlar Ne Diyor” özel dosyasında Türkiye’nin en saygın mimarlarını ağırladı. NKY Kurucusu Necdet Kırhan Yazıcı dosya çerçevesinde sorularımızı yanıtladı. Yazıcı, “Türkiye’de kırsal bölgelere enerji, ulaşım ve haberleşme imkânları artık ulaştığından kentlerin stresinden kaçmak isteyen beyaz yakalılar, kırsal alanlara yerleşmek isteyebiliyor. Kırsalda mevcut yapıların onarımı ya da dönüşümü yapılabiliyor veya bölgeye uyumlu yeni yapılar inşa edilebiliyor. Bu yönde proje talepleri alıyoruz” dedi. 

İnşaat girdi maliyetlerinin ve özellikle işçiliklerin artması, konut faiz oranlarının yüksekliği gibi herkesin malumu nedenler mimarlık camiasında nasıl karşılık buluyor? Butik projelere yöneliş, bireysel taleplerde artış hissedilir seviyede mi?  

İnşaat maliyetlerindeki artışlar şüphesiz ki mimari proje piyasasını etkileyen bir faktör. Mimari ofislerin üzerinde de bu durumun etkisi görülüyor. NKY olarak, genelde aldığımız işler yurt dışı kaynaklıdır. Farklı ülkelerde uzun süreli sözleşmeleri olan projeler yürütüyoruz ve bu projeler, farklı riskleri de beraberinde getiriyor. Yurt içi piyasasında ise uzmanlaştığımız alanlarda işler yapıyoruz. Bu bağlamda butik projelere yöneliş ya da bireysel taleplerde belirgin bir artış gözlemlemiyoruz.

Tarım arazilerinde bağ evi, ahırdan, müştemilattan dönüştürülen evler ülkemizde beyaz yakalı orta sınıfın hayal. Her geçen gün artan bu talebin mimarlık açısından etkileri neler olur? Hazır konutları anahtar teslim alan ve yaşamını sürdüren geniş kitlelerin, bu dönemde mimarlık mesleğinin anlamını ve gerekliliğini kendi deneyimleriyle hissetmeleri gibi bir çıktısı olur mu bu sürecin? Sizlere bu yönde bireysel talepler geliyor mu? Örnek dönüşüm projeleriniz var mıdır?  

Öncelikle şunu söyleyebilirim ki Türkiye’de kentlerde plansız bir yığılma meydana geliyor ve kırsal alanlar boşalıyor. Oysaki kent üretim yeridir; teknoloji, bilgi, edebiyat ve sanat burada üretilir. Kırsal alanlar ise tarım ve hayvancılık yapılan yerlerdir. Ancak güncel olarak kırsal bölgelere enerji, ulaşım ve haberleşme imkânları ulaşmış durumda. Bu nedenle kentlerin stresinden kaçmak isteyen beyaz yakalılar, kırsal alanlara yerleşmek isteyebiliyor. Kırsalda mevcut yapıların onarımı ya da dönüşümü yapılabiliyor veya bölgeye uyumlu yeni yapılar inşa edilebiliyor. Bu yönde proje talepleri alıyoruz.

NKY olarak, Türkiye’de depreme karşı izolatör teknolojisini ilk kullanan firmalardan biriyiz. Tasarımını yaptığımız İstanbul Kartal Dr. Lütfi Kırdar Eğitim ve Araştırma Hastanesi 2011-2014 Türkiye’de ilk deprem izolatörü kullanılan hastanedir.

Pandemi sonrası global ölçekte değişen yaşam alanı ihtiyaçlarının, ülkemiz coğrafyası ve sosyolojisi özelinde deprem beklentisi ile pekişmesi, hizmet sunduğunuz bireylerin önceliklerinde, taleplerinde neleri değiştirdi? Mimar olarak sizlerin ihtiyaçları okuma ve cevap verme pratiğinizde dönüşen yönler neler oldu? Örneklerle anlatabilir misiniz?     

Pandemi sırasında bulaşmayı engelleyici tasarımlar üzerinde araştırmalar yapıldı. Biz de tasarımlarımızda bulaşmayı en aza indirgeyen çözümler geliştirdik. Detaylar üzerinde araştırmalar yaptık. Ancak bu tür sorunlar temelde tıbbi çözümler gerektirir ve tıp insanları bunu çözecektir. Deprem konusu ise tamamen bir tasarım ve mühendislik konusudur. Bunu da mühendisler ve uzmanları çözecektir. NKY olarak, Türkiye’de depreme karşı izolatör teknolojisini ilk kullanan firmalardan biriyiz. Tasarımını yaptığımız İstanbul Kartal Dr. Lütfi Kırdar Eğitim ve Araştırma Hastanesi 2011-2014 Türkiye’de ilk deprem izolatörü kullanılan hastanedir. Bunlar yanında tasarımda iklim değişikliğinin etkileri de ağırlığı artarak önemli bir parametre olmaya başlayacaktır.

Mimar olarak ihityaçları okuma ve cevap verme konusundaki pratiğimizde dönüşen yönler konusunda ise pratikte liyakat sahibi bir mimar ve mühendis bu bağlamda ihtiyaçları ve cevapları biliyor ve gereğini yapıyordur. Zaten o beceride olduğu için o işi yapmalıdır. CAD ortamında poroje üretmeyi çoktandır bıraktık ve  tasarımlalrımızı BIM ortamında yapıyoruz. Bu dönüşümün hem kendimiz adına hem de kullanıcılar adına önemli olduğunu söyleyebilirim.

Yapının mimari tasarımı icabı statik kurgusu iyi değilse, malzeme kullanımında artış olabilir. Maliyetler katlanabilir.

Depreme dayanıklı bina ya da depreme hazır yapı yaratımında mimarın rolü nedir, ne kadardır?  

Mimar ama aynı zamanda betonarme,çelik,ahşap statik mühendislik konusunda eğitim almış birisiyim.Bu bilinçte mimari tasarım yaparken yapının sağlamlığı lehine tasarımı rahatlatan çözümleri sezer ona göre tasarımı geliştiririm. Deprem konusunda yapı yaratımının bir tasarım ve mühendislik işi olduğunu başta söylemiştim. Yapının depreme karşı güvenliğini dikkate alan bir mimari tasarım, yapıyı çok rahatlatır.

Mühendis bu yapının üzerine gelen yükleri hesaplayarak, yapının taşyıcısını ekonomik ve güvende kalarak inşa edilecek duruma getirir. Burada şuna dikkat çekmek istiyorum iyi bir inşaat mühendisi her halükarda bir yapıyı statik olarak dengeler ve hesaplar. Ama yapının mimari tasarımı icabı statik kurgusu iyi değilse, malzeme kullanımında artış olabilir. Bu da maliyetleri katlar.

Örnek vermek gerekirse; önceleri 2007’lere kadar hastane projelerine bakarsanız nerede ise her farklı mimari projede, mimardan mimara değişebilen ve önemlisi her projenin kendi içerisinde, değişen ölçülerde, bütüncül bir disiplini olmayan statik aks sistemi kullanılan bir olgu vardı. Mühendislerde bunların hesaplarını yaparak yapıları taşıtıyordu.

2007’de yer aldığımız şehir hastaneleri ilk konsept çalışmalarında, ilk defa NKY’nin tasarladığı konsept şehir hastanelerinde mimari tasarımında bu keyfi değişkenlik yerine, modüller statik bir ızgara önerildi ve uygulanmaya başladı. Böylece yapı statik kurgu açısından rahatlamaya başladı ve buradaki rahatlamayı statik hesapları yapan mühendislerden duymak sevindirici oldu.

Statik sistemde elemanlar arasında süreklilik, modülasyonun tekrarı, çelik malzemede ve yapımda tasarruf, izolatör yerleştirmede ekonomik ve depreme daha dirençli sistem kurgusu olan mühendislik çözümleri sağlandı. Bu bir mimari tasarımın depreme dayanıklı yapı üretimindeki rolüne örnek olabilir. Ama burada sadece bir mimar değil bir mühendis eğitimi aldığımı ve pratiğini de unutmuyorum. Önemli bir açılım idi. Katkımızdan dolayı gurur duyuyoruz.

Mimari manifestomdur dediğiniz projeniz hangisidir? Manifestonuzun hangi önemli değerlerinin hayata geçmiş halidir?   

Mimari tasarım menifostam diyebileceğim tasarlanmış ödül almış projelerim var. Buna bağlı olarak şimdilerde, parametrik tasarım ve yapay zekayla bağlantılı gördüğüm, ancak daha önceki yıllarda sunduğum, farklı bir tasarım düşüncesinden söz etmek gerekiyor.

Fikri ilk defa, 2006 da KTÜ veYILDIZ Üniversitesi buluşmasında yapılan etkinliklerde, konuşmacı olarak, akademik bir ortamda ‘’Mimaride Yeni Ufuklar’’ başlığı altında açıklamış idim. Bu fikir özetle mimaride ‘’Kutunun Parçalanması’’ ilkesine karşın “Kutunun Değişimi” ilkesinin ortaya konmasına dayanıyordu. Devamında Yıldız Üniversitesi, buluşma kayıtlarını bir kitap şeklinde yayınladı. Daha sonra bu fikir, 2010 İstanbul Avrupa Kültür Başkenti etkinliklerinde yankı buldu.

İstanbul’da ‘’Platform For Achitecture’’ etkinlik komisyonundan sergiye kalıım davet mektubu alarak onurlandırılmış idim. Sözkonusu fikirlerin etkisinde tasarlanmış deneysel özeklliği olan iki çalışmam, uluslararası sergiye kabul edildi ve sergilendi. Bu iki tasarım o günlerin Trabzon’daki yerel koşullarında inşa edilmiş Cemil Usta Restoranı ile bugünkü adıyla Kuzey Göz Hastanesi tasarımı idi. İlerleyen zamanda aynı fikirleri daha ileriye götüren deneysel  tasarımlar  yapmaya devam edeceğim. Merak edenler bu çalışmaların bir kısmını ekteki linkten  sitemizden izleyebilirler.      

     

Cam, çelik, aliminyum, ahşap ve kompozit malzemeler… Bu malzemeleri kullandığımız uluslararası ödül aldığımız  projelerimiz var.

Yakın olduğunuz, doğasına hâkim olduğunuz ve bu hâkimiyetin karşılığında onun da sizin dilinizden anladığına emin olduğunuz malzeme hangisidir? Bu malzemenin yer aldığı, öne çıkan projelerinizden örnekler verebilir misiniz?                                                                                                                                                                      

Cam, çelik, aliminyum, ahşap ve kompozit malzemeler… Bu malzemeleri kullandığımız uluslararası ödül aldığımız  projelerimiz var. Kartal Lütfi Kırdar Hastanesi, Bilkent Şehir Hastanesi, NE Üniversitesi Kampüsü, Antep Şehir Hastanesi, Mersin Şehir Hastanesi gibi tasarımları örnek verebilirim.