İnşaat dünyasında 2022’de öne çıkacak 22 konu

İnşaat Dünyası Dergisi yazarı Cem Kafadar inşaat sektöründe bu yıl öne çıkacak konuları 22 maddede topladı. Cem Kafadar’a göre, inşaat sektörü 2022 yılında aşağıda madde madde açıkladığı 22 konuya odaklanacak ve kafa yoracak.

İnsanlar geçmekte olan zamanı baktılar durduramıyorlar, o zaman onu küçük parçalarına bölersek daha iyi kontrol edebiliriz diye düşündüler ve saat ile takvimi icat ettiler. Zaman yine aynı akıyordu ancak bu kez zamanı planlayacak, geçen sürede yapılanları değerlendirebilecek kurgusal bir araç vardı ellerinde. Yılbaşları bu yapının içinde gelecek dönemi öngörebilmek, geçen yılı değerlendirebilmek açısından önemli günler. Her şey kötü bile gitse, bir nefes almamıza izin verip bu sefer daha iyi olacak umudunu kulağımıza fısıldıyor. Aslında bir takvim yaprağı yırtıldığında sihirli bir değnek ile birden firmalarımız, toplum, dünya, bizler değişmiyoruz. Süreç yine aynı devam ediyor, ancak başımızı günlük yoğunluklarımızdan bir süreliğine de olsa kaldırıp kendimize ve yaptığımız işlere yönelik değerlendirme yapma fırsatını buluyoruz. İnşaat sektörü de 31 Aralık gecesi şöyle bir düşünüp, bu yeni yılda neleri öne çıkarmalıyım, değişen dünyada beni neler bekliyor diye düşündüğünde aklına neler gelir acaba? İşte öncelikli olarak üzerinde kafa yoracağı 22 konu:

1 Prefabrikasyon ve Modüler Sistemler (Off-site Construction)

Yapının birçok bölümü artık fabrikada üretilirken, şantiyede sadece bu üretilen parçaların montajı yapılacak. Seri üretim, hızı arttırıp, maliyeti düşürürken, bir taraftan da iş kazası riskini düşürüyor. Bu şekilde sadece yapının taşıyıcı ve bazı bölümlerinin üretimi dışında, modüler olarak mekanların üretilmesi de mümkün olacak. Özellikle de en sıkıntılı alanların başında gelen ıslak hacimleri artık fabrikada rahatlıkla üretebileceğiz.

2 Nesnelerin interneti

Makina, araç, ekipman takibi ve makina, onarım, tamirat, ihtiyacının tespiti gibi konularda şantiyeye gitmeden uzaktan yönetim mümkün artık. Araçlar üzerinde yerleştirilecek sensörlerle işlerimizi anı anına takip edebileceğimiz gibi, aksayan noktalara da daha hızlı çözümler üretebileceğiz.

3 Mekan ve Zamandan Bağımsız Olmak

İnsanların sınırlandırılmış saatler içinde, belirlenmiş mekanlarda mekanik bir biçimde iş yapma biçimi salgın ile birlikte büyük ölçüde kırıldı. Farklı çevrimiçi modellerle hem sabit maliyetlerimizi düşürürken hem de trafikte kaybettiğimiz zamanları geri kazanıyoruz. Krizlerde insanlar yerine artık binaların işten çıkarılması alternatifi ortaya çıktı

4 Radyo frekansı ile tanıma (RFID)

Kablosuz otomatik tanıma sistemi olarak düşünebiliriz radyo sistemiyle tanımayı (RFID). Bu şekilde sahada çalışanların sayı ve verimliliğini rahatlıkla ve doğrulukla ölçebilecek, oluşabilecek herhangi bir soruna anında müdahale edebileceğiz.

5 Robotlar

Emek yoğun teknoloji hakim olan sektörde, inşaat 4.0 kapsamında tehlikeli işlerde robotların görev alması iş gücü, zaman ve bütçe kayıplarını büyük ölçüde önleyecektir. Özellikle kritik, tehlikeli noktalarda robotları kullanarak iş kazalarının ortaya çıkmasına yönelik risklerimizi de azaltabileceğiz. 

Öyle zannediyorum ki, İSG kurallarına uymak konusunda gösterilen direnç, robotların bu uygunsuzlukları anında kayıt altına almalarıyla daha hızlı çözülecektir.

6 Siber fiziksel sistemler (SFS)

Siber-fiziksel sistemler (SFS), fiziksel bir mekanizmanın bilgisayar tabanlı algoritmalar tarafından kontrol edildiği veya izlendiği sistemlerdir. 

Siber Fiziksel Sistemleri (SFS); radyo frekansı ile tanıma teknolojisi (RFID) ile nesnelerin interneti (IOT) teknolojisinin bütünleşmiş hali olarak da düşünebiliriz.

SFS’nin yaygın uygulamaları tipik olarak sensor tabanlı iletişim özellikli otonom sistemlerdir. Örneğin, birçok kablosuz sensor ağı ortamın bazı koşullarını izler ve işlenen bilgileri merkezi bir düğüme aktarır. 

7 Yapı Bilgi Modellemesi (BIM)

BIM Teknolojisi 2022’de de gündemimizde olmaya devam edecek.

BIM ile neler yapabiliyoruz dersek, bu teknolojinin temel faaliyet alanlarını şu şekilde sıralayabiliriz.

• 3D modelleme ve görselleştirme
• Koordinasyon
• Çakışma Analizi
• Planlama
• Maliyet Tahmini
• Sürdürülebilirlik
• Analizler
• İşletme Yönetimi

BIM (Yapı Bilgi Modellemesi)’nin avantajlarına baktığımızda, öncelikle projeleri sanal ortamda test ediyor olabilmemiz diyebilirim. Doğru bir BIM uygulaması bize ayrıca şu faydaları sağlayacaktır.

• Sağlıklı bir proje entegrasyonu, çakışma tespiti, tekrarları önleme,
• Daha iyi bir tasarım imkanı,
• Daha iyi takip edilebilir bir maliyet yönetimi altyapısı,
• Daha iyi veri ve bilgi transferi,
• Projenin yaşam döngüsünü daha iyi yönetebilme imkanı.

8 Arttırılmış Gerçeklik – Sanal Gerçeklik (AR)

Arttırılmış Gerçekliği (AR) kullanarak; bir yapıyı sanal dünyada inşa edilip, insan – yapı – ekipman etkileşimini önceden test edebilir, bu şekilde ortaya çıkabilecek olumsuzlukları, işin başında fark edip gerekli önlemleri iş işten geçmeden alabiliriz. Böyle olunca da, hem riskleri azaltırken hem de geri dönüşlerden kaynaklanan maliyet kayıplarını düşürebiliyoruz.

9 Büyük veri

Bilginin doğru ve güvenilir bir şekilde depolanması ve ihtiyaç duyulduğunda ulaşılması. Yani bilgi çöplüğü içinde kaybolmamak. 2022’de de, sonrasında da kazananların, verilerini en iyi şekilde yönetenler olacağını artık kimse tartışmıyor.

Büyük veri ya da diğer söylemiyle Big Data der demez, 5V’yi hatırlamamızda fayda var. Sağlıklı bir büyük veri yönetimi için her V’nin iyi analiz edilmesi gerekiyor. Peki o zaman, bu V’ler neler?

5V

• Volume (Hacim) Verilerin kapladığı yer
• Volecity (Hız) İşlem hızı
• Variety (Çeşitlilik) 
• Veracity (Gerçeklik)
• Value (Değer) En sonunda ortaya çıkacak sonuç

10 Bulut Bilişim Sistemleri

Teknolojik gelişmelerle oluşan veri yığınlarının kesintisiz, kolay yorumlanabilir bir biçimde depolanması, işlenmesi ve gerektiği anda erişilebilir olması gerekmektedir.

Burada öncelikli olarak sorgulamamız gereken konu veri güvenliği. Aldığımız bulut depolama hizmeti, verimizi ne düzeyde güvenli olarak saklıyor? Bu sorunun cevabını tatmin edici bir şekilde almamız gerekiyor.

Sözü yine tüm zamanların en kapsamlı ansiklopedisi Wikipedia’ya bırakalım:

Günümüzde birçok bulut bilişim sağlayıcısı; birçok sistem için gerekli altyapıyı temel bir veri sisteminden aktarmakta, kullanıcıların bilişim aygıtlarında bu programların yüklü olması ihtiyacı ortadan kalkmaktadır. Bununla birlikte, gelişen bu yeni sektörde ticari hakların korunumu önemli bir durum olarak belirmektedir, bunun için hizmet derecelendirme anlaşmaları olsa da; küçük şirketler patentli özel adlandırmalardan kaçınarak, sektörde yer almaktadır.

11 Drone’lar (İnsansız Hava Araçları)

Drone’lar, video, fotoğraf makinesi, lazer tarama cihazı gibi ekipmanlarla donatılarak aşağıdaki faydaları sağlamaktadır.

• İnşaat süresinin kısalması ve beraberinde daha az CO2 salınımı,
• İnsan kaynaklı hataların önlenmesi,
• İş güvenliğinin artması,
• Daha az maliyet, daha yüksek karlılık,
• İnsan gücünün sınırlı kaldığı veya gerçekleşmesi zaman alan eylemlerin gerçekleştirilmesi (Örneğin; binanın içinde veya dışındaki yüksek bir noktaya hızlı ve kolay erişim),
• Proje ilerleyişinin gerçek zamanlı takibi,
• Sahanın anlık yukarıdan alınan görüntüleri sayesinde malzeme yerleşimi ve işçi akışını planlamak ve takip etmek,
• Sahada meydana gelen sorunun, kaza vs. kaynağının tespiti ve anında müdahale edebilme imkanı.
• Yeni geliştirilen yazılımlarla yapılan ve kalan işin miktarı da ölçülebilmektedir. Böylece inşaat projelerinin en sıkıntılı işlerinden biri olan metraj konusu da sağlıklı bir şekilde çözülmektedir.

12 Üç Boyutlu Yazıcılar

Bilgisayar ortamında 3D tasarım yapmak birçok bilgisayar kullanıcısı için zor ve deneyim gerektiren bir işlemdir. Bu nedenle birçok 3D yazıcı kullanıcısı başkalarının hazırladığı tasarımları bilgisayarına indirip kullanmaktadır. Shapeways, Thingiverse bu tasarımların bulunabileceği web sitelerinden bazıları. Bu web siteleri üzerinden birçok baskıya hazır üç boyutlu tasarım ücretsiz olarak indirilip, basılabilir.

3D ile üretilen bir çelik köprü olduğunu düşünürsek, 3D yazıcılarla yapabileceklerimizin sınırlarının olmadığını da görebiliriz.

13 Elektronik ihale

Avrupa’da büyük ölçekli kamu inşaat projelerinin tamamına yakınında elektronik ihale yönteminin kullanıldığını söyleyebiliriz.

İyi bir ön hazırlık sürecinin ardından kullanıldığında E-İhale sistemi ile çok ciddi tasarruflar elde edilebilir. Etik, şeffaf ve adaletli olarak kullanılmadığı durumlarda tedarikçi firmalar ile problemler yaşama olasılığının çok yüksek olduğu da unutulmamalıdır.

Elektronik ihalenin, ihale yolsuzluklarının önüne geçmek için ideal bir uygulama olduğunu düşünüyorum. Tabii zaman içinde futboldaki VAR teknolojisine benzemez ve sonuçları sürekli tartışılmaz ise.

14 Lazer Tarayıcılar

Röleve çalışması, inşaat halindeki yapının tamamlanma durumu, planlanan – gerçekleşen arasındaki sapmaları lazer tarayıcılarla çok daha hızlı ve doğru bir şekilde tespit etmek mümkün.

15 Dijital Tedarik Platformları

Tedarik harcamaları, inşaat sektöründe toplam maliyetin önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Dijital tedarik platformları bu maliyetleri düşürmeye yardımcı olurken ihtiyaç anında günün her saati şantiyelere ucuz ve kaliteli malzeme tedarik edilebilmesini de sağlayacaktır. Bu platformları, bir yerde şu anda popüler olarak kullanılmakta olan GETİR uygulamasının şantiyeye özel çözümleri olarak düşünebiliriz.

Bu konuda aşağıdaki adreste yazılmış kapsamlı makaleyi okumanızı tavsiye ederim.

https://www.bcg.com/publications/2018/building-materials-makers-forge-digital-path-to-homeowners

16 Akıllı İnşaat Malzemeleri

Akıllı yapılarda kullanılan akıllı beton (karbon fiber ve beton bileşiği) ince yapısal çatlakları / kusurları tespit edebilir. Geleneksel betonun aksine, akıllı beton daha yüksek bir kapasiteye ve daha yüksek bir dayanıma sahiptir. Bir yerde kendini iyileştiren beton olarak düşünebiliriz akıllı betonu. Umarım, artık işçiler, beton kendini nasılsa iyileştiriyor diye özellikle vibratör kullanımda iyice rahat davranmazlar.

Akıllı beton, bir trafik sensoru kaydedici olarak yol kaplamalarının yapımında hayati bir rol oynar ve ayrıca kış aylarında kar yağışı sırasında karayollarında ve havaalanlarında düşük voltajlı bir akım geçirerek karı eritir.

Ayrıca akıllı malzemeler, sadece yapıda değil, yapıyı inşa ederken çevreyi kontrol etmek, iş sağlığını ve inşaatı izlemek için de kullanılmaktadır. Depremlerin yıkıcı etkilerini de akıllı inşaat malzemeleriyle düşürmek mümkün.

17 Akıllı Şantiyeler

Akıllı yapılar gibi yakın zamanda akıllı şantiyeleri de görebileceğiz. Nasıl olacak derseniz, en basit anlatımıyla otomatik araçların insan gücünü almasıyla diyebilirim.

Akıllı bir şantiyede sensörler ve kameralar sahaya kurulur veya inşaat işçileri tarafından giyilir. Sensörlerden toplanan verileri analiz ederek, proje yöneticileri sahada çalışma verimliliğini optimize edebilir, projenin ilerlemesini ve kalitesini izleyebilir ve / veya güvenlik sorunlarını tespit edebilir.

18 Yeşil Binalar

Yeşil Binaları, en basit şekilde; su, enerji, işgücünü en etkin şekilde kullanarak çevre ve insan sağlığını önemseyen binalar olarak tanımlayabiliriz

Yeşil Binalarla ilgili hazırlanmış çok güzel bir site var. www.yesilodak.com, incelemenizi tavsiye ederim.

19 Akıllı Şehirler

Binaların akıllı olmasına yeni yeni alışırken şimdi de karşımıza akıllı şehirler çıktı. Artık yapıların tek tek akıllı olmasının yanında bütünleştikleri tüm kentsel alan da akıllı olacak.

Yeni teknolojilerin kullanılması ve verilerin entegrasyonu ile birlikte şehrin planlamasına yönelik önümüze daha sistemli seçenekler çıkacak. Şehirdeki tüm binalar akıllı sistemlerle birbirine bağlanabilecek ve birlikte çalışarak insanların yaşam kalitesini artıracak.

20 Kripto Para

Kripto paralar bazı ülkelerden para transferini kolaylaştıracak. Özellikle Ortadoğu’daki bazı ülkelerde uygulanan sınırlamalar nedeniyle kişilerin şahsi servetlerini çıkartmalarında para transferlerinde çeşitli sorunlar var. Bu durum büyük inşaat projelerinde kripto paraların aktif olarak kullanılabileceği olasılığını gündeme getiriyor.

21 Metaverse / Öte Evren

Aslında yirmi seneden uzun bir zamandan bu yana küçük küçük geliştirilen yeni dönemin bir araya getirilmiş hali. O hep bahsettiğimiz Web 3.0. 2021’de Facebook’un öncülüğüyle hayatımıza giren Metaverse kavramını bu doğrultuda yapılan girişimlerle bu yıl daha fazla konuşacağız. Bu sanal evrenin içinde inşaat dünyası nasıl bir yer bulacak bunu ise zaman gösterecek.

22 Birey

Kitleselliğin son on yılda yavaş yavaş bittiğini görebiliyoruz. 2022’de de her şeyin kişiye özel bir şekilde yapılması hedeflenecek. Birey kendini sahiplikler değil aidiyetler üzerinden tanımlayacak. Değer temelli önermeler, fayda temelli olanların yerlerini alacak.

2022’nin Aralık ayında yayınlamayı planladığım “İnşaat sektöründe 2023’de öne çıkacak 23 konu” yazımda bu listeye hangi yeni konular eklenip, hangilerini artık içselleştirdiğimiz için çıkaracağız merak ediyorum.

Yenilikleri kaçırmayacağımız mutlu bir yıl diliyorum.